Jurnalistika terminləri lüğəti

informasiya sahəsində milli maraq

İn­formasiya prosesləri ilə əlaqədar döv­lə­tin dərk edilmiş, hakimiyyət tərəfin­­dən təs­­diqlənən maraqları.

Azərbaycan qa­nun­vericiliyində ölkənin informasiya ­sa­­­həsində əsas milli maraqları belə mü­əy­yənləşdirilir: məlumatların qanuni yolla əldə edilməsi, ötürülməsi, hazırlanması və yayılması kimi konstitusion hüquqların təmin olunması; informasiya ehtiyatlarının qorunması və inkişafı; informasiya mə­kanının forma­laş­dırılması və müdafiəsi; dünya rabitə və informasiya sisteminə daxil­olma.

informasiya sahibi

İnformasiya əldə et­mək hüququnu təmin etmək vəzifəsi da­şıyan dövlət orqanları və bələdiyyələr, ictimai funksiyalar yerinə yetirən idarə və təş­kilatlar, həmçinin normativ aktlar, ya­xud müqavilələr əsasında təhsil, səhiyyə, mə­dəniyyət, sosial sahələrdə xidmət göstərən özəl qurumlar və fiziki şəxslər.

Qanun­vericilikdə əmtəə bazarında hökm­­ran mövqe tutan, xüsusi səla­hiy­yətlərə, yaxud təbii inhisara malik olan kom­mersiya təş­kilatları da malların və xidmətlərin təklif edilməsi şərtlərinə, on­ların qiymətlərinə aid məlumatlar üzrə İ.S.-nə bərabər tutulur. Eyni qayda dövlət büdcəsindən ve­rilmiş vəsaitdən və ya dövlətdən ayrılmış əmlakdan istifadəyə aid məlumatlar üzrə bütün qeyri-hökumət təş­kilatlarına, büdcə­dənkənar fondlara, habelə dövlətin üzvü olduğu və ya iştirak etdiyi kommersiya qu­rumlarına şamil olu­nur.

informasiya sistemi

informasiya sorğusu

İnformasiya əldə etmək üçün yazılı və ya şifahi müraciət. 

İ.S.-na baxılma qaydaları və müddəti qa­nunla müəyyənləşdirilir, bu qaydaları poz­mağa görə məsuliyyət nəzərdə tutulur.

informasiya sorğusu verən

İnformasiya əldə etmək üçün yazılı və ya şifahi şəkildə müraciət edən hüquqi və ya fiziki şəxs.

informasiya texnologiyaları

informasiya təhlükəsizliyi

İnformasiya sahibinin, infrastrukturunun, istifadə­çilə­rinin onlara ziyan vura biləcək təbii və ya süni xarakterli, təsadüfi və ya qəsdli tə­sirlərdən qorunması.

informasiya təhlükəsizliyi doktrinası

İnformasiya təhlükəsizliyinin təmin olun­ması sahəsində məqsədlər, vəzifələr, prinsiplər və standartlara dair vahid kon­sepsiya.

Rəsmi İ.T.D. bu sahədə dövlət siyasətini formalaşdıran əsas sənəddir.

informasiya yükü

informasiya-kommunikasiya texno­lo­giya­ları

informasiyalaşdırma

Dövlət hakimiy­yəti və yerli özünüidarə orqanlarının, bütün müəssisə, idarə və təşkilatların, vətən­daşların informasiya tələbatlarının, habelə bu sahədəki hüquqlarının təmin edil­mə­sinə yönəldilmiş fəaliyyət.

İ. – informasiya ehtiyatlarının formalaşdırılması, təqdim edilməsi, fərdi, yaxud ümumi qaydada istifadə olunması məqsədilə həyata keçirilən təşkilati, sosial-iqtisadi və elmi-texniki proseslərin, tədbirlərin məcmu­sudur.

informasiyanın açıqlanması

1. Məlu­ma­tın sorğu verilmədən kütləvi informasi­ya vasitələrində yayılması, digər nəşr­lərdə, internet resurslarında yer­ləş­di­rilməsi, bri­finqlərdə, mətbuat konfrans­larında, rəsmi və ya kütləvi tədbirlərdə elan edilməsi.

2. Məlumatın yazılı və ya şifahi sorğu əsa­sında kütləvi surətdə yayılmaq üçün təq­dim olunması.

informasiyanın açıqlığı

İnformasiya ­sa­hibinin malik olduğu məlumatların müx­təlif əhali qrupları və media orqanları tərəfindən əldə edilməsi imkanı; infor­masiyanın əldə olunmasının əsas qanuni prinsiplərindən biri.

informasiyanın adekvatlığı

1. İnfor­ma­siyanın yaratdığı obrazın təsvir edilən ­ob­yektin, prosesin real vəziyyətinə uy­­ğun­luğu.

Hər hansı məlumat əsasında qəbul edilən qərar həmin İ.A.-ndan asılıdır.

2. Obyekt haqqında informasiyanın bu obyektdən istifadənin məqsəd və vəzifə­lərinə uyğunluğu.

Əgər obyekt haqqında informasiya bu obyektdən istifadənin məq­­­­səd və vəzifələrinə uyğun deyilsə, is­tifa­dəçini çaşdıra bilər. Belə hallara düzgün tərtib olunmamış reklam müraciətləri ilə əlaqədar tez-tez rast gəlinir.

informasiyanın axtarılması

Mövcud ­informasiya massivində əvvəlcədən müəy­yən­ləşdirilmiş tələblərə uyğun gələn mə­lumatların, onların saxlandığı yerin aşkar edilməsi.