Etimologiya lüğəti

betər

Fars mənşəlidir, əsli bəd və təhər (bədtər: yəni pis) sözlərindən ibarət olub. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Beydulla

Ərəbcə beyd (ev) və ulla (Allah) sözlərindən əmələ gəlib: “Məkkə” mənasını verir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

beyin

Ərəbcədir, bizdə onun yerinə ilik (yilik) işlədilib (indi ilik sözü mənasını dəyişib). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Beyləqan

Alimlər bunu “açıq düzənlik” mənasında açıqlayır və göstərirlər ki, sözün əsli Paytakaran olub (aran “düzənlik” anlamına uyğun kəlmədir). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

beyt

Ərəbcədir: həm “iki misra” (cəmi: əbyat), həm də “ev” (cəmi: buyut) deməkdir. Omonim sözlərdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

bez¹

Bu, parçanın boz (ağ) rəngdə olan formasıdır. Bəyaz gecələr ifadəsindəki bəyaz sözü ilə eyni kökə malikdir. Бязь formasında rus dilində də işlədilir. Guya əsli ərəb dilinə mənsubdur, amma mən belə hesab edirəm ki, boz sözü bizdən ərəblərə keçib və bir qədər dəyişərək bəyaz şəklinə düşüb. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

bez²

Bezmək və bezikmək feilləri var. Bezikmək sözü gecikmək qəlibi üzrə yaranıb. Deməli, addan düzəlib. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

bezdək

Malyariyanın qədim adıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

bezikmək

Mənbələrdə “əsmək”, “titrəmək” mənasını əks etdirən bez feili var. Bezik sözü “сильно дрожать” kimi açıqlanıb. Малярия kəlməsinin mənasını bezgək sözü ilə ifadə olunub. Deməli, bezikmək sözü indi “boğaza yığılmaq” anlamını əks etdirsə də, tarixən “əsnəmək, titrəmək” anlamı ilə bağlı olub. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

bəbə

Rus dilində беби sözü var və “uşaq” mənasında işlədilir. İngilislərdə bu söz baby formasında eyni mənada işlədilir. Bizdə isə bəbə deyirlər. M.Fasmer həmin kəlməni ingilis mənşəli hesab edir. Anadolu türklərində bəbək kimi işlədilir. Məncə, söz türk mənşəlidir və bala kəlməsinin (və ya bəbək sözünün) dəyişmiş for­ma­sıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

bədbin

Nikbin (yaxşı görmə), bədbin (pis görmə) sözləri farscadır. Bəd “pis” de­mək­dir, bin isə didən (görmək) felinin qrammatik esasıdır. Didə (gözün didəsi) sözü də buradandır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

bəddam

Bədnam (farsca: pis ad) sözünün el arasında işlədilən formasıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

bədəl

Ərəbcədir, tədbil, mübadilə, təbəddülat kimi sözlərlə qohumdur. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

bədən

Ərəb sözüdür, bizdə onun yerinə ət sözü işlədilib (ətuz forması da mövcud olub). Belə bir cümlə də var: yağın boldı ersə, etuz cangüdaz (düşmənin varsa, bədənini və canını qoru). Sonra bədən kəlməsi ət sözünü sıxışdırıb və ikinci kəl­mə “мясо” mənasında (yəni yeni mənada) yaşamaq hüququ qazanıb. İçuk (kiçik vəhşi heyvanların dərisi), ətik (belə dəridən ev içində geymək üçün hazır­lan­mış yumşaq ayaqqabı) sözləri də ət kəlməsi ilə qohum olub. Türk dil­lə­rində bədən əvəzinə gödən (gövdə) sözü də işlədilmişdir, görünür, bədənin təhrifi ilə bağlıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

bədənnüma

Bədən ərəbcədir, nüma isə farsca nümudən (göstərmək) məsdəri ilə bağlıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

bədxah

Farsca “pislik istəyən” deməkdir (xah xastən, yəni istəmək məsdərinin əsasıdır). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)