Etimologiya lüğəti

tamam

Ərəbcə kifayət, bəsti sözlərinin sinonimidir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tamara

Yəhudicə “xurma ağacı” (sərv boylu) deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tamarzı

Tam (təam) və arzu kəlmələrinin birləşməsindən əmələ gəlib, “təam arzu­lamaq”, “dadını bilmək arzusu” deməkdir. İndi sadə söz kimi şərh olunur. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tamaşa

Ərəbcədir, “gözəl’, “baxımlı” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Tamilla

Latın mənşəlidir, “əzab verən” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tamsınmaq

Gülümsün, quraqsımaq, günsümək, susamaq tipli sözlərdəki -sün, -sı, -sü, -sa şəkilçiləri adlardan feil düzəldib və arzu, istək, meyil anlamlarını ifadə edib. Tamsınmaq “tam verməyə (xarab olmağa) doğru meyil etmək” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Tanrı

Mənşəyi haqqında iki mülahizə ola bilər:

1. Tanımaq feili ilə bağlıdır, “tanınan”, “sitayiş edilən” deməkdir. 

2. Göy (səma) mənasında xan təgrə birləşməsinə rast olmuşam. Təgrə “qübbə” deməkdir, xan isə məlumdur. Bizdə tanrı və göy si­nonim sözlər olub. Deməli, Tanrı –göyün xanı (sahibi) deməkdir. Allah sözü ərəb dilindən keçənə qədər türk aləmində Tanrı sözü onu əvəz edib və islamdan çox-çox qabaq tanrıçılıq (təngriçilik) dinimiz olub. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tapan

Ağac budaqlarından hazırlanır, şumu hamarlamaq üçün istifadə olunur. Taptamaq, tapalamaq feili ilə qohumdur. Kökü indi işlədilməyən tap kompo­nen­tidir, səp-ən sözünün qəlibi üzrə tap-an kəlməsi yaranıb. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tapança

Təqlidi sözlə, silahın çıxardığı səslə (taap...) bağlıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tapdaq

Kərəntinin, bıçağın ağzını tapdayıb itiləmək üçün yerə çalınan xüsusi də­mirdir. Daraq qəlibi üzrə tapdamaq feili zəminində yaranıb. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tapdalamaq

Tapdamaq feilinə -ala şəkilçisi artırmaqla düzəlib. Tapda -ala (saitin biri ixtisar olunub). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tapdamaq

Təpik sözü ilə qohumdur, “ayaqlamaq” anlamını əks etdirir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tapıl

“Otu yeyilmiş və ayaqlanmış təpə” deməkdir, otu tapılla cümləsi də var: balaca təpə halında yığmağa deyirlər. Tapıl və təpə eyni kökdən törəmiş sözlərdir, tapdamaq feili ilə bağlı deyil, çünki tapıl hündür yerlə bağlı işlədilir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tapqır

Yəhəri atın belinə bağlamaq (bərkitmək) üçün toqqaya bənzər qayışdır. Kalmık dilində tatpur kimi işlədilir. Dart və qurşa (bağla) sözlərindən əmələ gəlib (deməli, əsli dartqur kimi olub). El arasında çəki kimi də işlədilir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tapşırıq

Tapmaq feili ilə bağlıdır (nəyisə tapmaq üçün fəaliyyət göstərmək). Ta­pınmaq feili ilə də bağlamaq mümkündür (tapınmaq sözünün “iş görmək”, “xid­mət etmək” mənası var). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)