Etimologiya lüğəti

tab

Farsca taftən (isinmək) məsdəri ilə bağlıdır. Tabistan – “yay” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tabaka

Ərəb mənşəli olan tənbəki sözü ilə qohumdur (tənbəki yarpağına oxşayır). Tütün isə türk mənşəlidir, tüstü ilə qohumdur. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tabaq

Buna təknə də deyirlər. Tabaq ərəb sözüdür, təbəqə sözü ilə qohumdur, “qab” deməkdir. Mənbələrin verdiyi məlumata görə, boşqab yerinə də tabaq (təbəqe) işlədilən vaxtlar olub. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tabe

Ərəbcədir, təbəə sözü ilə kökdaşdır. Tab sözü də var, farscadır, “dözüm” mə­nasını əks etdirir. Mahtab tipli sözlərdə isə tab (farsca: tabidən) “isti”, “işıq”, “şüa” deməkdir. Ta sözü də var (ta evə qədər), indi bizdə ədat yerinə işlədilir, fars sözüdür. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tağalaq

1. Tağalamaq feili olub və “катить” anlamında işlədilir. Tağalaq ondan tö­rəmiş isimdir. Ehtimal ki, təkərləmək sözünün təhrifi ilə bağlıdır.

2. Mənbələrdə do­ğalaq kimi verilib, “dəyirmi”, “dairəvi” deməkdir. Dolamaq, dulğu söz­ləri ilə qo­hum­dur. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tağıq

-ıq şəkilçisi adlardan feil düzəldib. Tağ+ıq “dağa qalxmaq” demək olub. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tağluq

“Paz” mənasında işlədilib (balta tiyəsi sapında möhkəm dursun deyə çalı­nan paza deyiblər). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

taxıl

Əsli ərəbcədir, daxil sözünün dəyişmiş formasıdır. İdxal, mədaxil, daxil sözləri kökdaş kəlmələrdir. Türk dillərində taxıl yerinə qabaqlar tartın deyilib ki, həmin söz də tarla kəlməsi ilə eyni kökə malikdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

taxıl döymək

Qədimdə sünbülü döyməklə, əzməklə dəni ayırırdılar. İfadə bununla bağlı yaranıb. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

taxta

1. “Zolaq” mənasında işlədilir (“beş taxtadan bir tuman çıxır” deyirlər), fars­ca­dır, “doska” anlamlı söz də taxta ilə bağlıdır. Parçanı satanda taxta ilə öl­çürmüşlər.

2. Farsca “yastı” deməkdir. Onlar qayaya “taxtesənq” deyirlər. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tal¹

Söyüd ağacının adlarından biri olub. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tal²

“Budaq” mənasında işlədilən talı sözü yunan mənşəlidir (dal kimi də işlədilir). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tala

Qaraqalpaq dilində “kurqan” (korğan) mənasında işlədilir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

talan

Ad-feil omonimdir: sözün kökü tala feilidir, talanmaq məchul növdür, talan olmaq isə “dağıtmaq”, “gəlir əldə etmək” deməkdir. Talan həm də isim kimi işlədilir (talançılıq...). Fars mənşəli hesab edənlər də var, əslində, öz sözü­müzdür. Cağatay (qədim özbək) dilində də işlədilib. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tale

Ərəb sözüdür. Bizdə onun yerinə özlək sözündən istifadə olunub. Tale, tülu ərəbcə eyni kökə malikdir, doğulmaq anlayışı ilə bağlıdır. Tale yazısı  “ana­dangəlmə yazı” kimi başa düşülməlidir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tamah

Ərəbcədir, əsli təma kimi olub, “acgöz” mənasına uyğun gəlir. Bizdə onun yerinə umacaq sözü işlədilir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)