Etimologiya lüğəti

sirinc

Zirinc kimi də işlədilir, alınma sözdür, bizdə ona keçitikanı deyiblər. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sirkə

Bit yumurtasıdır, bir qədər böyüdükdə sinək adlanır. Sirkənin iki dırnaq arasına alıb sıxdıqda partıltı səsi verir, (sirkə kimi part eləyir), adı da burdandır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sirkan

Tikanlı ot növüdür, tikan kəlməsi ilə qohumdur, əsli sır-tikan (yanları tikanlı) kimi olub. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sirr

Ərəbcə əsrar sözü ilə qohumdur. Deyim də var: sirri elə açsan, alçalarsan sən, sirri göyə (Allaha) açsan, ucalarsan sən. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sir-sifət

İkinci hissə ərəbcədən alınmadır. Bəs sir? Bir neçə versiya mümkündür:

1. Söz çör-çöp qəlibi üzrə yaranıb. 

2. Söz tərtəmiz (büsbütün, sapsarı, gömgöy..) modeli üzrə yaranıb. 

3. Kəlmə iki müstəqil sözdən düzəlib. 

4. Qaşqabaq modeli üzrə düzəlib və s. Birinci yaramır: sir dəyişir: sirini-sifətini bir günə salıb ki, (amma çör-çöpdə çör dəyişmir). ikinci də yaramır (sifət isimdir), 3-cü və 4-cü üzərində dayanmağa dəyər: hər ikisində tərəflər müstəqil sözdən əmələ gəlib. Sir(sırt)üst sözünün dəyişmiş formasıdır, söz bütövlükdə üst-baş (görkəm) kəlməsinin sinonimidir. Mübahisəlidir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sitarə

“Ulduz” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sitayiş

Farsca setudən (tərifləmək) feili ilə bağlıdır, qrammatik əsası setay sözüdür. Türk dillərində onun yerinə, tapınma kəlməsi işlədilib. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sivişmək

Sovuşmaq(qaçmaq, getmək) sözünün dəyişmiş formasıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sivriburun

Rus dilindəki севрюга (balıq adı) sözü türk dillərindən keçib sivri kəlməsi ilə bağlıdır (“uzunburun” deməkdir). Sivri “şiş” deməkdir. Sivriburun “uzunburun balıq” mənasını əks etdirir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

siyahı

Farscadır, “adların sıra ilə yazılışı” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

siz

Qədimdə “iki sən” mənasını əks etdirib. İndi isə sən və o əvəzliklərini bildirir (birlikdə). Söz sənsən (sən+sən) kimi olub, danışıqda sisi(si+si) kimi tələffüz edilib, nəhayət siz formasında sabitləşib (son sait ixtisara düşüb, “s” isə cingiltili samitə çevrilib). Biz əvəzliyi isə “mən+sən” anlamında işlədilib. Mən sözü bi, sən sözü si kimi tələffüz olunub və bisi (bi+si) sözü biz şəklində sabitləşib (yenə də son sait ixtisara düşüb, kar samit cingiltiləşib). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

slavyanlar

Murad Aci yazır ki, slavyanlarla rusların heç bir etnik əlaqəsi olma­yıb, slavyanlar ruslara tabe olub, vergi ödəyiblər. Slavyan sözü лобить feili ilə ba­ğlıdır, “əsir” deməkdir. Yalnız XI əsrdən ruslar slavyanlarla etnik qohumluq haqqında fikir irəli sürüblər ki, bu da uydurmadan başqa bir şey deyildir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sofi

Alınma sözdür, “Allaha qəlbən xidmət edən; savadı olmayan, amma ağıllı-kamallı” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

soğan

Bu sözün sinonimi qucğundu kəlməsi olub. Quc “обнимать” deməkdir. Quc­ğundu “qucaqlaşmış” mənasını əks etdirir. Qucaq sözü də quc feilindən əmə­lə gəlib. Deməli, soğan da elə sarınmaq, sarmaşmaq kəlməsi ilə bağlıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

soğança

Soğanı yağda qızartmaqla üstünə su töküb çörək doğrayır və dadlı xörək əldə edirlər. Sözün mənası “soğanla bişən” deməkdir (soğanı çox olur). Buğança sözü də olub və “buğda bişirilən” mənasında işlədilib. İndi buğança yerinə buğlama işlədilir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)