Etimologiya lüğəti

guşad

Farsca “işıqlı yer”, “acıqlıq” deməkdir. Bərguşad sözü də buradandır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

guşənişin

Farscadır, guşə “bucaq” (künc), nişin isə “oturan” deməkdir (bir küncə çəkilib oturan). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

gübrə

Alınma sözdür. Bizdə onun yerinə puş/püş (навоз) kəlməsi işlədilib (dia­lektlərdə indi də var). Puş təbii gübrədir, kimyəvi yolla alınmır. Xalq arasında peşoy (paşoy) sözü mövcuddur, püşlə eyni kökə malikdir. Deməli, püş məhz “навоз” deməkdir. Dozanqurdu da “püşqurdu” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

gücənmək

Kökü gücdür, -ə şəkilçisi onu feilə çevirib, -n şəkilçisi isə qayıdış növü əmələ gətirib. İndi gücə feili müstəqil işlədilmir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

güdaz

Bəziləri fars mənşəli hesab edirlər, amma xalis türk sözüdür. Güdmək feili zəminində əmələ gəlib. İndi güdaza vermək birləşməsi mənfi mənada (güdə bil­məmək) işlədilir, qədim mənası “güdmək, qorumaq” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

gül

Üçgül, beşgül kimi sözlər işlədirik, burada gül “bucaq”, “künc” anlamında işlə­di­lir. Sözün əsli üçkünc, beşkünc olub, sonra təhrif nəticəsində gül şəklinə düşüb. Deməli, gül kəlməsi künc kəlməsinin dəyişmiş formasıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

gülab

Fars mənşəlidir, hərfi mənası “gül suyu” deməkdir. İndi “qızılgül yarpaq­la­rından hazırlanmış ətirli maye” anlamında işlədilir. Qadın adı kimi də yayılıb. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

gülçin

Hərfi mənası farsca “gül qoparan” deməkdir. çin “çidən” məsdərinin qram­matik əsasıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

güləbətin

Alınma sözdür, “qızıl və gümüş qarışığı olan sap” deməkdir. Belə sap­dan toxunmuş parça da güləbətin adlanır. Adam adı kimi də işlənir. Əsl mənası “üzə­rində zərdən gülləri olan” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Güləndam

Əndam “ bədən” deməkdir. Güləndam “bədəni gül kimi olan”, “zərif bə­dən” mənasını əks etdirir. Fars dilindən keçib. Qadın adı kimi də işlədilir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

güləşmək

Dilimizin qədim dövründə “qoçaq”, “alp” mənalarını verən kür sözü olub (indi mənasını bir qədər dəyişib, “nadinc” anlamını əks etdirir). Həmin sözdən kürə feili əmələ gəlib (yaş-a-maq qəlibi üzrə güz-ə-mək feili olub və “payızlamaq” mənasında işlədilib), -ş şəkilçisi isə qarşılıq növü bildirir. Güləşmək kəlməsini bəzən güc sözü ilə əlaqələndirirlər, səhvdir. Deyim də olub: qızla gürəşmə, atla yarışma. Gürəşmək sözü mənbələrdə “сражаться” anlamında açıqlanıb. Gü­ləş­mək (əsli: gürəşmək) “qoçaqlığını büruzə vermək” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

gülgün

Fars sözüdür, “gülüzlü” deməkdir (gülgəz sözü ilə sinonimdir). Qəmgin, zəngin sözləri də alınmadır və gərgin, əzgin sözlərindəki –gin şəkilçisi ilə qəmgin sözündəki -gin müxtəlif şəkilçilərdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

gülxar

Bir neçə yozumu var:

1. Gül ol, amma tikansız olma (tikanlı gül), xar farsca “tikan” deməkdir. 

2. İpək parçanın növlərindən biri gülxara adlanır. Söz onun dəyişmiş forması da ola bilər. 

3. “Xar”ın “yemək” mənası da var, “gül yeyən”. İkin­ci daha inandırıcıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Gülxənda

Qadın adı kimi işlədilir, farscadır, “açılmış (parlaq) gül” deməkdir (qönçə sözü ilə müqayisə et). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Gülqönçə

“Hələ tam açılmamış gül” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)