Etimologiya lüğəti

ayrı

Bu söz yerinə görə, qoşma və sifət kimi işlədilir. Ayırmaq feilindən əmələ gəlib. -ı şəkilçisi feillərdən ad düzəldir: dolmaq və dol-u... (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

ayrıc

Ruslar buna “пробор в волосах” deyirlər. Ayırmaq feili ilə bağlıdır: “saçın iki tərəfə ayrılması” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

ayrıq

Türkmənlər bu sözü ruscaya “трещина” kimi tərcümə edirlər. Görünür, haçansa yarıq sözü ilə eyni olub. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Aysel

-sel şəkilçisi rus dilindəki “ватый” kəlməsinə uyğun məna bildirir. Sifətin dərəcəsini düzəldən -sov şəkilçisi də buradan əmələ gəlib. Göysel kəlməsi rus dilinə “синeватый” kimi tərcümə olunub. Deməli, Aysel “Ay kimi olan”, “Aya bənzəyən” deməkdir. Sel sözünün bir mənası da -ən deməkdir. Digər mənası isə – lı şəkilçisinə uyğun gəlir; tüksel - “tüklü” deməkdir və s. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Aytac

Bu qızlara verilən adlardandır və iki yozumu var:

1. Ayıtmaq (danışmaq) feili ilə bağlıdır; “natiq, dilli-dilavər” deməkdir. 

2. Ay planetinin adı ilə əlaqədardır: “başında Aydan tacı olan” deməkdir. Anadolu türklərində söz birinci, bizdə isə ikinci mənada çox işlədilir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Aytən

Ay planetlərdən birinin adıdır, tən isə “bərabərlik” bildirən sözdür. Deyim də var: dost dosta tən gərək... Deməli, Aytən “Ay parası” (Aya oxşayan) deməkdir. Aytəkin adı da var, mənası “ay kimi” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Ayvaz

Əvəz sözünün dəyişilmiş formasıdır (müq.et: Əli və Alı). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Ayvazalı

Adın mənası “Əlinin əvəzi” (Əliyə oxşayan) deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

azacıq

Bu sözün əsli azazcıq kimi olub, ikiqat kiçiltmə var (az+az+cıq, “çox az” deməkdir). Sonra ikinci az sözündəki z samiti düşüb və kəlmə azacıq formasında sabitləşib. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

azad

Farscadır, bizdə qabaqlar onun müqabilində boş sözü işlənib (indi də var). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

azadə

Farscadır, “sərbəst” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

azadmahu

Fars mənşəlidir, losos balığının adıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

azan

Ərəbcə müəzzin sözü ilə kökdaşdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

azar

Farsca azordən (qəmgin olmaq, kədərlənmək, əzab vermək) məsdəri ilə eyni kökə malikdir. Bizdə xəstəlik sözünün sinonimi kimi işlədilir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

azar-bezar

Fars mənşəlidir, əsli azar-be-azar kimi olub. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)