Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

zədəsiz [zədəsiz] sifət

Zədəsi, nöqsanı, əziyi olmayan; bütöv, saf. □ Zədəsiz meyvə.

zədəsizlik [zədəsizdix'] isim

Zədəsi olmama, bütövlük, tamlıq.

zəf [zəf] isim ərəb

Klassik ədəbiyyatda zəiflik, qüvvətsizlik, üzgünlük mənalarında işlənmişdir. □ Zəf eylədi aciz məni, qaldım əməlimdən; Çəkdim nə ziyanlıq?! (M.Ə.Sabir).

zəfər [zəfər] isim ərəb

1. Qalibiyyət, qələbə; qalib gəlmə, üstün gəlmə. □ Ey zəfər nəğməsi, sən ey şən nəğmə! Qanlı cəbhələrdə döyüşən nəğmə. (N.Rəfibəyli).
2. Məqsədə nail olma, müvəffəqiyyət, nailiyyət.

zəfəran [zə:fəran] isim ərəb

1. Botanika. Çiçəkləri yeyinti sənayesində istifadə olunan çoxillik soğanaqlı cənub bitkisi. □ Mən aşiqəm zirəsən; Zəfəransan, zirəsən; O günə qurban olum; Sən qapıdan girəsən. (Bayatı).
2. Botanika. Həmin bitki çiçəklərinin, müxtəlif yemək şeylərinə ətir, tam və xüsusi rəng vermək üçün istifadə edilən qurudulmuş sarı telləri. □ Xərc edir bir para əşxas pulun bayramda; Zəfərana, yağa, razyana, xaşxaşa, ətə. (M.Ə.Sabir).
3. Məcazi mənada: sarı rəng mənasında. □ Həm rəngi-bəhar olub xəzanım; Dönmüşdü əqiqə zəfəranım. (M.Füzuli).

zəfəranı [zəfəra:nı] sifət

Zəfəran rəngli, sarı-narıncı rəngli. □ Zəfəranı şaftalı.

zəfəranlı [zə:fərannı] sifət

Zəfəran qatılmış, zəfəran vurulmuş, tərkibində zəfəran olan. □ Zəfəranlı plov.

zəfəranplov [zə:fəranplov] isim

Zəfəranlı plov. □ Eşşək nə bilir zəfəranplov nədir? (Atalar sözü).

zəfərli [zəfərri] sifət

Xatalı, həyat üçün təhlükəli. □ ..Hərgah zəfərli yerindən basmayıbsa, heç zad olmaz. (S.S.Axundov).

zəfəryab [zəfəryab] sifət ərəb/fars

Klassik ədəbiyyatda müvəffəqiyyətə çatan, müvəffəqiyyət qazanan, qalib, qələbə çalan, qalib gələn mənalarında işlənmişdir.

zəgöv [zəgöv] isim

Çox acı və ya zəy dadlı şey.

zəğən¹ [zəğən] isim fars

Klassik ədəbiyyatda qara qarğa, dolaşa mənalarında işlənmişdir. □ Tərlan yerini zağ və zəğən tutmaz. (Atalar sözü).

zəğən² [zəğən] isim ərəb

Klassik ədəbiyyatda çənə ortasındakı çuxur mənasında işlənmişdir. □ Könül asayişi, canın rahəti; Gülgəz zənəxdanda, tər zəğəndədir. (M.P.Vaqif).

zəhəndə [zəhəndə] sifət

1. Diliacı, zəhləaparan, zəhlətökən, qabadanışan, kobud. □ Zəhəndə adam.
2. İsim kimi: diliacı, zəhləaparan, zəhlətökən, qabadanışan, kobud adam. □ Zəhəndənin biridir.

zəhər [zəhər] isim fars

1. Canlı orqanizmi zəhərləndirə bilən maddə; ağı. □ Dağda, qayada gəzər; Quyruğunda var zəhər. "Əqrəb" (Tapmaca).
2. Məcazi mənada: çox acı şey haqqında. □ Bu dərman lap zəhərdir.
3. Məcazi mənada: çox mənfi təsiri olan şey. □ Şovinizm zəhəri.
4. Məcazi mənada: mikrob mənasında. □ Vəba zəhəri.

zəhərləmə