Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

tamlıq [tamlıx] isim

Tam şeyin halı; tam halda olma; tamamlıq, bütünlük, bütövlü. □ T.Məmmədovun bu heykəl qrupu tamlıq və möhtəşəmlik təsiri oyadır. ("İncəsənət").

tammetrajlı [tammetrajdı] sifət

Kinoşünaslıq. Kino; bir seansda göstərilmək üçün kifayət qədər uzunluğu olan (kinolent, film haqqında).

tampon [tampon] isim fransız

Tibb. Qanaxmanı dayandırmaq və ya çirki sorub çəkmək üçün yaranın içinə, yaxud boşluğa qoyulan mikrobsuzlaşdırılmış tənzif (cuna) parçası; piltə.

tana [tana] isim

1. Sırğa. □ Qızıl tana.
2. Texnikada əsasən halqa və ya yarımhalqa şəklində müxtəlif birləşdirici detalların adı.

tanıq [tanıx] isim

Arxaizm. Şahid.

tanıma

tanımaq [tanımax] feil

1. Bir adamı, şeyi və s. görərkən, keçmişdə onunla tanış olduğunu, tanışlığını xatırlamaq. □ At minən atasını tanımaz. (Atalar sözü).
2. Tanış olmaq, tanışlığı olmaq. □ ..Bəy, sən onun özünü tanımasan da, atasını yaxşı tanıyarsan. (Ü.Hacıbəyli).
3. Bilmək, başqalarından fərqləndirmək, ayırd edə bilmək, fərqləndirə bilmək, kim olduğunu seçmək. □ Namərdlə mərdi tanı; El sevər mərd atanı; Oğul fərsiz çıxanda; Öldürər dərd atanı. (Bayatı).
4. Bir adam və onun bütün xüsusiyyətləri haqqında aydın təsəvvürü olmaq, onu yaxşı bilmək. □ Mən onu tanıyıram, o belə iş görməz.
5. İtaət etmək, tabe olmaq. □ Kiçik böyüyü tanımayanda iş görmək çətindir.
6. Saymaq, əhəmiyyət vermək, hesablaşmaq. □ ..Kəlbəli qudurub, məni tanımaq istəmir. Onun burnunu ovmaq lazımdır. (Y.V.Çəmənzəminli).
7. Politologiya. Yeni dövləti rəsmi dövlət kimi qəbul edib, onunla diplomatik əlaqə yaratmaq. □ Afrikada yaranmış yeni dövlətləri tanımaq.

tanımazlıq [tanımazdıx] isim

Özünü tanımazlığa vurmaq (qoymaq) – özünü tanımır kimi, tanış olmayan kimi göstərmək. □ Əsli xan özünü tanımazlığa vurdu ki, qızlar bilməsinlər. (“Əsli və Kərəm”).

tanınma

tanınmaq [tanımmax] feil

“Tanımaq” feilinin məchul növü. □ ..Yazsaydım qəsidə əgər hər zaman; Şərqə tanınmazdı sevimli Şirvan. (M.Rahim).

tanınmaz [tanımmaz] zərf

1. Tanınmayacaq dərəcədə dəyişmiş, tanınmayacaq şəklə düşmüş, çox dəyişilmiş, əvvəlki vəziyyətindən heç bir əsər-əlamət qalmamış. □ Zavod tanınmaz dərəcədə genişləndiriləcəkdir.
2. Sifət kimi: tanınmayacaq dərəcədə dəyişmiş, tanınmayacaq şəklə düşmüş, çox dəyişilmiş, əvvəlki vəziyyətindən heç bir əsər-əlamət qalmamış.
3. Tanış olmayan, tanınmayan, tanına bilməyən.
4. Sifət kimi: tanış olmayan, tanınmayan, tanına bilməyən. □ Qız zənn edir, səfərdən gəlir knyaz; Birdən görür, bir qonaqdır tanınmaz. (A.Səhhət).

tanınmazlıq [tanımmazdıx] isim

Tanınmaz şəklə düşmüş adamın və s.-nin halı.

tanınmış [tanımmış] sifət

Məşhur, adlı-sanlı, ad qazanmış. □ Tanınmış alim. Tanınmış artist.

tanış [tanış] sifət

1. Tanışlığı olan, əvvəllər görüşmüş, bir-birini tanıyan. □ İndidən hər kəs ki tanış kəndlilərindən birinə rast gəlir, qaçıb kəndlinin qabağını kəsib deyir. (C.Məmmədquluzadə).
2. İsim kimi: tanış adam. □ Aşiq harada qaldı; Piltə yarada qaldı; Vətən uzaq, tanış yox; Meyid arada qaldı. (Bayatı). 
3. Qabaqlar təsadüf olunmuş; məlum, bələd. □ Tanış bir səs nagahani bir zərbə kimi .. sarsıtdı. (M.İbrahimov).

tanış-biliş [tanış-biliş] isim

Birisinin tanıdığı adam(lar); dost(lar), tanış(lar), yaxın adam(lar). □ Məsmənin yanına bir çox tanış-bilişləri gəlirmiş. (S.Hüseyn).