Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

qamışlıq [qamışdıx] isim

Çoxlu qamış bitən yer. □ Qamışlıqda quruldayan qurbağalar tez-tez səslərini kəsib şappıltı ilə suya atılırdılar. (İ.Şıxlı)

qamqalaq [qamqalax] isim

Xarrat işləri zamanı yerə tökülən nazik taxta–talaşa. □ Qovrulacaq, burulacaq dilim-dilim; Hayandasa qor düşəcək qamqalağa. (M.Araz).

qamqaldaq [qamqaldax] isim

Nizamsız bir halda boşaldılıb, bir-birinin üzərinə tökülmüş şeylər.

qamu [qamu] isim

"Hamı” sözünün qədimi forması. □ Qamu bimarinə canan dəvayi-dərd edər ehsan.. (M.Füzuli).

qamus [qamus] isim ərəb

1. Dəniz, dərya. 

2. Böyük lüğət kitabı; ensiklopediya.

qan [qan] isim

1. Orqanizmin damarlarında dövr edib, onun bütün hüceyrələrinin qidalanmasını və maddələr mübadiləsini təmin edən qırmızı maye.

2. Məcazi mənada: qan qohumluğu.
3. Məcazi mənada: qətl, adam öldürmə. □ Burada, deyəsən, qan var.
4. Məcazi mənada: düşmənlik, qanlı ədavət. □ Aralarında qan var.
5. Öldürülən adamın intiqamı, qisası. □ Qanını tələb etmək.
6. Məcazi mənada: dava, müharibə mənasında. □ Qan olmasın deyə dünya xalqları arasında sülh yaradılmalıdır.
7. Məcazi mənada: təbiət, fitrət.
8. Məcazi mənada: təəssüb, qeyrətkeşlik mənasında. □ Onda heç qan yoxdur.
9. Arxaizm. Qan bahası öldürülən bir adamın əvəzində öldürəndən və ya onun qohumlarından alınan pul və s.
10. Qan bahasına – çox böyük insan tələfatı hesabına, böyük qurbanlar verərək.
11. Qan qardaşı – birgə mübarizədə axıdılan qan nəticəsində bir-birinə yaxın olan adam haqqında. □ Qan qardaşım, nəhayət ver artıq yasına; Azadlığı alacaqsan qan bahasına.(S.Rüstəm).
12. Qan ocağı – fitnə-fəsad mənbəyi, cinayət yuvası. □ Məni qan ocağı adlandırdılar, kənddən qovdular. (S.Rəhimov).

qanacaq [qanacax] isim

1. Düşüncə, şüur, anlaq. □ Dil,.. şəxsiyyətin qabiliyyət və qanacaq dərəcəsini bildirən bir məhək daşıdır. (M.İbrahimov).

2. Ədəb, mərifət, tərbiyə. □ Bu adamda heç bir qanacaq yoxdur.
3. Zehniyyət, görüş mənasında. □ Bəs hər zəmanənin bir qanacağı var .. (N.Vəzirov).

qanacaqlı [qanacaxlı] sifət

Qanacağı olan, mərifətli, şüurlu, düşüncəli, anlaqlı; ədəbli, nəzakətli. □ Qanacaqlı adam. Qanacaqlı uşaq.

qanacaqlılıq [qanacaxlılıx] isim

Mərifətlilik, düşüncəlilik, anlaqlılıq; ədəblilik, nəzakətlilik.

qanacaqsız [qanacaxsız] sifət

Arxaizm. Qanacağı olmayan, düşüncəsiz, mərifətsiz, anlamaz, ədəbsiz. □ Qanacaqsız adam. Qanacaqsız hərəkət.

qanacaqsızlıq [qanacaxsızdıx] isim

Düşüncəsizlik, mərifətsizlik, anlamazlıq, ədəbsizlik, nəzakətsizlik; düşüncəsiz hərəkət.

qanad [qanat] isim

1. Quşlarda və cücülərdə uçmaq orqanı. □ Quş qanadı. Qanad açıb uçmaq. Göyərçinin qanadı.

2. Təyyarənin qalxma qüvvəsini yaradan, hər iki tərəfindəki yastı səthlərdən hər biri. □ Təyyarənin sol qanadı.
3. Yel dəyirmanının fırlanan pəri. □ Dəyirmanın qanadı küləyə doğrudur.
4. Balıqlarda: üzməyə məxsus üzvlər, pərək. □ Bəzi balıqların iki, bəzilərinin isə dörd qanadı olur.
5. Qapı və pəncərə kimi şeylərin açılıbörtülən və çox zaman cüt olan tağlarından, taylarından hər biri. □ Pəncərənin bir qanadı açılmır.
6. Bir şeyin iki tərəfindən hər biri. □ Qoşun sağ qanaddan hücuma keçdi.
7. Hər hansı bir təşkilatın, partiyanın ifrat qrupu. □ Partiyanın sol qanadı.
8. Uc, kənar, qıraq. Budaq. □ Həcər çaya düşərkən əl atıb bir ağacın qanadından yapışdı. (S.Rəhimov).
9. Cəbhənin, qoşunun, sıranın sol və ya sağ tərəfi; cinah.
10. Əsas şeydən ayrılmış qol. □ Bu geniş maşın yolundan isə bir qanad ayrılaraq, Ağbulağın ortasına gətirilmişdi. (S.Rəhimov).

qanadlandırma

qanadlandırmaq [qanatdandırmax] feil

Ürəkləndirmək, ruhlandırmaq, cürətləndirmək, ruh vermək.

qanadlanma