Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

həvəssizlik [həvəssizdix'] isim

Bir şeyə və ya işə həvəs olmaması; könülsüzlük, maraqsızlıq, meyilsizlik. □ ..son günlərdə iş görməyə bir həvəssizlik vardı. (S.Hüseyn).

həya [həya] isim ərəb

1. Abır, ar, ismət, namus, utanma hissi. □ Həyasızda insaf olmaz, insafsızda – həya. (Atalar sözü).
2. Məcazi mənada: bədənin məhrəm (örtülü, ayıb) yeri. □ ..həya yerlərindən başqa bədənləri tamamilə açıq idi. (Y.V.Çəmənzəminli).

həya-abır [həya-abır] isim ərəb/fars

Abır, ar, ismət, namus, utanma hissi. □ ..Mən həya-abır bilməyən arvadın ayağına getmərəm! (M.İbrahimov).

həyalanma

həyalanmaq [həyalammax] feil

Həya etmək, utanmaq, abrını gözləmək, həyalı olmaq. □ ..yerə oturmaqdan həyalanırdı. (M.S.Ordubadi).

həyalı [həya:lı] sifət

1. İsmətli, abırlı, namuslu, utancaq. □ Həyalı qız.
2. İsim kimi: ismətli, abırlı, namuslu, utancaq adam. □ Həyalı qızarar, həyasız ağarar. (Atalar sözü).

həyalılıq [həya:lılıx] isim

Həyalı, ismətli, utancaq adamın hal və keyfiyyəti. □ ..ən gözəl və sevimli xüsusiyyətlərindən birisi zahiri görünüşündə olan məhcubluğu, həyalılığı və utancaqlığı idi. (M.S.Ordubadi).

həyasız [həya:sız] sifət

1. Üzündə abır-həya olmayan; abırsız, utanmaz, ədəbsiz, arlanmaz, arsız. □ Həyasız adam.
2. İsim kimi: üzündə abır-həya olmayan; abırsız, utanmaz, ədəbsiz, arlanmaz, arsız adam. □ Həyalı qızarar, həyasız ağarar. (Atalar sözü).
3. Zərf kimi: həyasızlıqla, ədəbsizcəsinə, utanmazcasına, çəkinmədən, həya etmədən, utanmadan, arsız-arsız.

həyasızcasına [həya:sızcasına] zərf

Həyasızlıqla, ədəbsizcəsinə, utanmazcasına, çəkinmədən, həya etmədən, utanmadan, arsız-arsız. □ ..bir rus çinovniki ara vermədən həyasızcasına mırt-mırt mırıldanırdı. (M.S.Ordubadi).

həyasızlaşma

həyasızlaşmaq [həya:sızdaşmax] feil

Daha da həyasız olmaq, sırtıqlaşmaq, arsızlaşmaq, qudurmaq. □ Cəza almadıqca həyasızlaşmaq cinayətkarın adətidir. (M.İbrahimov).

həyasızlıq [həya:sızdıx] isim

Abırsızlıq, utanmazlıq, arsızlıq, ədəbsizlik, sırtıqlıq; həyasız, abırsız hərəkət, söz. □ Səməndər .. həyasızlığına görə hiddətlənmişdi. (B.Bayramov).

həyat [həyat] isim ərəb

1. Materiyanın hərəkətinin müəyyən inkişaf mərhələsində əmələ gələn xüsusi forması; varlıq, dirilik. □ Yerdə həyatın əmələ gəlməsi.
2. Canlı vücudun törədiyi andan yox olana qədərki dövr (bütöv dövr və ya onun bir hissəsi); ömür. □ Həyat beşiklə məzar arasında sınaq müddətidir.
3. İnsanın keçirdiyi ömür və gördüyü işlər; tərcümeyi-hal. □ Öz həyatından danışmaq.
4. Bir adamın müəyyən yerdə yaşadığı dövr. □ M.Ə.Rəsulzadənin Türkiyə həyatı.
5. Məişət, yaşayış qaydası. □ Şəhər həyatı. Avropa həyat tərzi.
6. Dolanacaq, yaşayış tərzi. □ Tüfeyli həyat.
7. Dirilik, canlılıq. □ Həyat əsəri yoxdur.
8. Məcazi mənada: canlanma, dirçəlmə, hərəkət, qaynaşma, qızğın fəaliyyət. □ Şəhərdə həyat qaynayır.
9. Məcazi mənada: insanda cismani və mənəvi qüvvələrin təzahürü. □ Onun hərəkət və sözlərində coşqun həyat duyulur.
10. Hər hansı bir sahədə yaşayış və inkişafı səciyyələndirən hadisələrin məcmusu. □ Ölkənin təsərrüfat həyatı.
11. Bizi əhatə edən real varlıq. □ Elmin həyatla əlaqəsi.

həyatbəxş [həyatbəxş] ərəb/fars

həyati [həya:ti] sifət ərəb

1. Həyatla, diriliklə bağlı olan; həqiqi həyatı, gerçəkliyi əks etdirən, həqiqətə yaxın, uyğun olan, həyatdan götürülmüş; inandırıcı. □ Həyati roman.
2. Məcazi mənada: zəruri, vacib, çox mühüm. □ Həyati məsələlər.