Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

götürə [götürə] sifət

İqtisadiyyat. Hasil edilmiş şeyin miqdarına görə əmək haqqı vermə üsulu. □ Götürə iş üsulu ilə işləmək.

götürəçi [götürəçi] isim

Götürə iş üsulu ilə əmək haqqı alan işçi.

götürəçilik [götürəçilix'] isim

Götürə iş üsulu ilə işləmə, götürə iş. □ Bütün tarla işləri xırda qruplarla və fərdi götürəçilik əsasında görülə bilər.

götür-qoy [götür-qoy] isim

Mülahizə, fikir, məsləhət, müzakirə. □ Nəcəfalıgildə götür-qoy uzun çəkdi. (B.Bayramov).

götürmək [götürməx'] feil

1. Əlinə almaq, əlinə alıb qaldırmaq. □ Çanta götürmək.
2. Dəfn etmək üçün aparmaq, qaldırmaq. (cənazə haqqında) □ Cənazəni götürmək.
3. Özü ilə bərabər aparmaq, yanınca aparmaq. □ Mən palazı satım, sən də sabah məşşatəni tap, götür, get qız axtarmağa. (Y.V.Çəmənzəminli).
4. Öz tərkibinə almaq, qəbul etmək, daxil etmək. □ Baxçaya götürmək.
5. Qavramaq, yadda saxlamaq, öyrənmək, mənimsəmək. □ On üçümdə məclislərdə oturdum; On dördümdə hər nə varsa götürdüm. (Aşıq Qurban).
6. Əldə etmək, məhsul almaq. □ Bol məhsul götürmək.
7. Hər tərəfə yayılmaq, bürümək, basmaq, yayılmaq, qaplamaq, sarmaq. □ Qəflətən bir qorxulu səs meşəni götürdü.
8. Nəzərə almaq, misal çəkmək, nümunə gətirmək (bu mənada adətən “götürək” şəklində işlənir). □ Götürək, builki imtahanları.
9. Xərc tələb olunmaq, sərf olunmaq; xərclənmək, başa gəlmək. □ Paltarı ucuz qiymətə götürmək.
10. Başlamaq, şüru etmək, ibtidasını qoymaq.
11. Hirsləndirmək, əsəbiləşdirmək, qızışdırmaq, bərk təsir etmək. □ Qızın sözü Nərgizi bərk götürdü. (Ə.Məmmədxanlı).
12. Əxz etmək, almaq. □ Dilçilikdən mövzu götürmək. Başqasının fikrini götürmək.
13. Dözmək, təhəmmül etmək, qəbul etmək. □ Söz götürmək.
14. Çıxarmaq (baş geyimləri haqqında). □ Papağı götürmək.
15. Yemək, dadmaq. □ Yeməkdən bir qaşıq götürmək.
16. Bir sıra isimlərə qoşularaq mürəkkəb feil və müxtəlif ifadələr düzəldir. □ Od götürmək. Əl götürmək.

götürtdürmə

götürtmə

götürtmək [götürtməx'] feil

Götürməyə məcbur etmək, götürməsinə səbəb olmaq. □ Xacə Mübarək şeyləri iki nəfər fərraşa götürdüb getdi. (M.F.Axundzadə).

götürübbə [götürübbə] zərf

Birdən, cəld, gözlənmədən. □ Götürübbə getmək.

götürülmə¹

götürülmək¹ [götürülməx'] feil

1. Ələ alınaraq. □ Çamadan götürüldü.
2. Dəfn etmək üçün qaldırılmaq (cənazə haqqında). □ Cənazə saat 1-də götürüldü.
3. Özü ilə bərabər, yanınca aparılmaq. □ Uşaq kəndə götürüldü.
4. Qəbul olunmaq, daxil edilmək. □ İşə götürülmək.
5. Əldə edilmək, məhsul alınmaq. □ Bol taxıl götürüldü.
6. Ləğv edilmək, qaldırılmaq. □ Qadağan saatı götürüldü.
7. Çıxarılmaq (baş geyimləri haqqında). □ Papaqlar götürülür.
8. Əxz edilmək, alınmaz. □ Söz dialektdən götürülmüşdür.
9. Yox olmaq, aradan çıxmaq. □ Oğurluq, quldurluq tamamilə götürüldü. (N.Nərimanov).

götürülmək² [götürülməx'] feil

Birdən, gözlənilmədən, yerindən qaçmağa başlamaq; birdən qaçmaq. □ Uşaq götürüldü.

götürüm¹ [götürüm] isim

Dözüm, tab, taqət, qüvvət. □ Götürümü yoxdur.

götürüm² [götürüm] isim

Adətən mexanizmin bir dəfədə şey götürmə qabiliyyəti, gücü. □ Maşının yük götürümü.

götürümlü [götürümlü] sifət

Səbirli, dözümlü, götürümü olan. □ Götürümlü uşaq.

götürümlülük [götürümlülüx'] isim

Səbirlilik, dözümlülük. □ Götürümlülük yaxşı xasiyyətdir.

gövdə [gövdə] isim

1. Bədən. □ Gövdəsini stola yıxmaq.
2. Ağacın, ya kolun budaqlarını təpəsinə qədər saxlayan yerüstü hissəsi. □ Çinar ağacının gövdəsi.
3. Elektrotexnika. Mexanizmin, maşının, cihazının əsas hissəsi, əsası; korpus. □ Elektro- motorun gövdəsi.