Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

üzükgizlətdi [üzüx'gizdətdi]

üzük-üzük [üzüx'-üzüx'] isim

Üzüklə oynanılan bir oyun adı. □ Bir yanda toya gələnlər üzük-üzük oynarlar. (R.Əfəndiyev).

üzükvari [üzüx'va:ri] sifət

Üzük şəklində olan; halqavarı. □ Üzükvari detal.

üzüqara [üzüqara] sifət

Utanılacaq, əskik işi olan; xəcalətli. □ Yarın özü qaradır; Qaşı-gözü qaradır; Yoxsul qonaq istəməz; Çünki üzüqaradır. (Bayatı).

üzüqaralıq [üzüqaralıx] isim

1. Üzüqara olma, utanılacaq, əskik işi olma; utanılacaq vəziyyət, iş; rüsvayçılıq, biabırçılıq. □ Üzüqaralıq etmək.

2. Məcazi mənada: pislik, yamanlıq. □ Qış çıxar, üzüqaralıq kömürə qalar. (Atalar sözü).

üzüqırxıq [üzüqırxıx] sifət

1. Üzünü qırxmış, ya qırxdırmış, üzündə tük olmayan. □ Üzüqırxıq kişi.

2. Arxaizm. Keçmişdə cəhalətpərəstlərin üzünü qırxan ziyalılara verdikləri təhqirli ad. □ Beş nəfər üzüqırxıq, laməzhəb, dinsiz kazak hər nə bilir, eləyir. (P.Makulu).

üzüqoylu [üzüqoylu] zərf

Üzü aşağı olduğu halda. □ Üzüqoylu uzanmaq. Nimçəni üzüqoylu qoymaq.

üzülmə

üzülmək [üzülməx'] feil

1. Xəstəlik, yorğunluq və s. nəticəsində gücdən düşmək, əldən düşmək, taqətdən düşmək, zəifləmək. □ Azarladım, ölmədim; üzüldüm, öldüm. (Atalar sözü).

2. Çox köhnəlmək, yıpranmaq, əldən düşmək, cırılmaq, süzülmək, qırılmaq. □ Köynək lap üzülmüşdür.

3. Qopmaq, ayrılmaq, aralanmaq. □ Onun əlləri; Gecə yarısınadək; Sükandan üzülməmiş. (İ.Səfərli).

4. Qurtarmaq üzrə olmaq, qurtarmaq. □ Anbarlardan ərzaq ehtiyatı üzülmür, tələbələrə gündə üç dəfə yemək verilirdi. (S.Rəhimov).

üzülüşmə

üzülüşmək [üzülüşməx'] feil

1. Borcunu verib, haqq-hesab edib qurtarmaq.

2. Ayrılmaq, aralanmaq, uzaqlaşmaq, əlaqəni kəsmək. □ İrəvan xanı Ərzurum və Qars paşalarına müraciət edib, İraklidən üzülüşmək istəyir. (Y.V.Çəmənzəminli).

üzüm [üzüm] isim

Ağ, qara və ala rəngli dənələri olan salxımlı meyvə. □ Üzüm mürəbbəsi. Üzüm şirəsi.

üzümçü [üzümçü] isim

Üzümçülüklə məşğul olan adam. □ Azərbaycan üzümçüləri.

üzümçülük [üzümçülüx'] isim

üzümlük [üzümlüx'] isim

Üzüm bağı, meynəlik, tənəklik. □ Birdən üzümlüklərin kənarında göyə ucalan çinar ağacını və ilan kimi onun başına dolanan tənəyi gördü. (İ.Şıxlı).