Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

çağlama

çağlamaq [çağlamax] feil

1. Çağıltı ilə axmaq, şırıltı ilə köpüklənərək tökülmək. □ Şəlalə çağlayır.
2. Məcazi mənada: qaynamaq, coşmaq. □ Əlimdə narınc çağlaram; Gülab ilə tel yaşaram; Getsən gileylik başlaram. (Xalq mahnısı).
3. Obrazlı təşbehlərdə qaynamaq, coşmaq mənalarında işlənmişdir. □ Könül hıçqırtısı, qəlb atəşi, can yanğısıdır; Sən mənim göz yaşım ol, çağla, Segah, çağla, Segah! (B.Vahabzadə).

çağlayan [çağlıyan] isim

Şəlalə, şırran.

çaharşənbə [çaharşəmbə]

çaxçax [çaxçax] isim

1. Arxaizm. Keçmişdə qapını döymək üçün ona vurulan dəmir toxmaqdan ibarət alət. □ Məşədi Kazım yenicə oturmuşdu, qapının çaxçaxı vuruldu. (M.S.Ordubadi).
2. Çəpər kimi yan-yana vurulan ensiz taxtalardan hasar; məhəccər.

çaxçur [çaxçur] isim

Arxaizm. Qadınların geydikləri balağı büzməli enli şalvar növü. □ Qadınlar rübənd vurmağa, çaxçur geyməyə macal tapmayıb hara gəldi qaçırdılar. (P.Makulu).

çaxıcı [çaxıcı] isim

Çaxma ustası.

çaxır [çaxır] isim

Şərab. □ Arağa-çaxıra var, nəzir-niyaza yox?! (Atalar sözü).

çaxırçı [çaxırçı] isim

1. Çaxır (və b. içkilər) satılan dükan. □ Əvəzində buların çayçı, çaxırçı dükanı; Gecə-gündüz doludur cümlə müsəlman, mənə nə? (M.Ə.Sabir).
2. Çaxır dükanının sahibi. □ Mübahisə başlanardı, çaxırçı fit verərdi və yalandan qorodovoy gələrdi. (H.Sarabski).
3. Çaxır hazırlayan adam.

çaxırçılıq [çaxırçılıx] isim

Şərabçılıq.

çaxırsatan [çaxırsatan] isim

Çaxır və başqa içkilər satmaqla məşğul olan adam.

çaxış [çaxış] isim

Çaxmaq işi, çaxma. □ O, göylərin şimşəyi; Yerlərin üsyanıdır; İldırım çaxışıdır. (B.Vahabzadə).

çaxma [çaxma] isim

çaxmağ-qov [çaxmax-qov] isim

Arxaizm. Od almaq (qığılcım çıxarmaq) üçün işlədilən çaxmaq və qov. □ ..sonra qəlyanını doldurub, çaxmaq-qovla yandırdı. (Ə.Abbasov).

çaxmaq¹ [çaxmax] isim

1. Odlu silahlarda zərb mexanizminin hissəsi; yay. □ Tapançanın çaxmağı.
2. Arxaizm. Çaxmaqdaşına vurub qığılcım çıxararaq qovu yandıran çox bərk daş, yaxud dəmir (polad) parçası. □ Qasım kişi çaxmağı daşa vurub qovu basır çubuğa. (C.Məmmədquluzadə).
3. Arxaizm. Od almaq üçün işlədilən çaxmaq, çaxmaqdaşı və qov bir yerdə. □ Çaxmaqla papirosu yandırmaq.

çaxmaq² [çaxmax] feil

1. Atəş açmaq üçün tüfəngin, tapançanın çaxmağını çəkib buraxmaq; atəş açmaq; güllə ilə vurmaq. □ Səttar daxılı çəkir, tapançanı çıxarıb Kəblə Heybətin kürəyinə bir güllə çaxır. (H.Sarabski).
2. Birdən-birə işıldamaq, parıldayıb bərk şaqqıldamaq (ildırım, şimşək haqqında). □ Faytonun içərisini sükut bürümüşdü, bayırda isə şiddətlə yağış yağır, göy guruldayır və ildırım çaxırdı. (M.S.Ordubadi).
3. Əllə və ya əldə tutulan bir şeylə vurmaq, ilişdirmək; qaxmaq. □ Mıx çaxmaq. Başına bir yumruq çaxdı.