Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

TEYYUBƏ

ərəb. teyyub sözündəndir. Teyyubə qadın adı yaxşı, xoşagələn savab iş, savab hərəkət mənasında olan Teyyub kişi adından (bax: ad – TƏHMİN) ənənəvi yolla yaranmışdır.

Adın təhrif olunmuş Teyyibə, Teybə formaları da sonradan müstəqil qadın adları kimi rəsmiləşmişdir. Bu gün məişətimizdə ad yalnız Teybə şəklindədir.

TEYYİBƏ

TEYBƏ

TƏBƏRRÜK

ərəb. tabarrük sözündən olub, xoşbəxtlik, uğur gətirən, şəfa tapılan müqəddəs torpaq, su, müqəddəs adamın geyimindən bir parça və s. anlamındadır.

Az tapılan, hər deyəndə ələ düşməyən kimi məcazi mənalarda da işlənir. Təbərrük qadın adı sözün məcazi mənası ilə bağlıdır. Adın təhrif olunmuş Təbərrik forması da sonradan müstəqil qadın adı kimi rəsmiləşmişdir.

TƏBƏRRİK

TƏBƏSSÜM

ərəb. tabassüm sözündəndir. Təbəssüm qadın adı gülümsəmə, gülümsəmək mənasındadır.

TƏHMİNƏ

fars. tahmin sözündən olub, boylu-buxunlu, cüssəli, qüvvətli mənasındadır.

Təhmin kişi adından (bax: ad – TƏHMİN) ənənəvi yolla yaranmış Təhminə qadın adı bu gün məişətimizdə geniş yayılmış qadın adları sırasındadır. Şərqdə Təhminə adının geniş yayılması Ə.Firdövsinin məşhur “Şahnamə” dastanı ilə əlaqədardır. Əsərdə Təhminə Rüstəmin arvadı, Söhrabın anasının adıdır. XX əsrin 70-ci illərindən Təhminə qadın adı məişətimizdə yenidən geniş yayılmağa başlamışdır. Bu, Xalq Yazıçısı Anarın “Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi” əsərinin də, əsərin motivləri əsasında çəkilmiş “Təhminə və Zaur” filminin də xalq arasında çox sevilməsi ilə əlaqədardır. Bu əsərə qədər məişətimizdə Təhminə qadın adı, demək olar ki, unudulmaqda olan adlardan idi. Adın məişətimizə qayıtmasında, eləcə də keçən əsrdən bu günə qədər dəbdən düşməməsində yazıçının sənətkarlığı mühüm rol oynamışdır. Yazıçı Anar oxucularına Təhminə adını sevdirə bilmişdi, bu səbəbdən də Təhminə məişətimizdə uzunömürlü adlardan olmuşdur.

TƏNZİLƏ

ərəb. tanzil sözündən olub, narahatlığı aradan qaldırma, göydən endirmə, aşağı düşürmə (Tanrı tərəfindən deyil) mənasındadır.

Ərəb dünyasında Tənzilə artıq çoxdan arxaikləşmiş qadın adları sırasındadır. Bu gün Azərbaycanda Tənzil kişi adı (bax: ad – TƏNZİL) köhnəlmiş adlar sırasında olsa da, addan ənənəvi yolla yaranmış Tənzilə qadın adı məişətimizdə geniş yayılmışdır.

TƏRANƏ

fars. tarana sözündən olub, mahnı, şərqi, nəğmə, həmçinin ahəng mənasını ifadə edir.

Azərbaycan antroponimikasına XX əsrin qırxıncı illərindən daxil olmuş Təranə qadın adı keçən əsrdə məişətimizdə çox geniş yayılmışdı. Lakin XXI əsrdə Təranə qadın adı nəzərəçarpacaq dərəcədə azalmışdır.

TƏRAVƏT

ərəb. taravat sözündən olub, təzəlik, lətafət, gözəllik, şuxluq, saflıq, sağlamlıq, həmçinin sərinlik, təmizlik anlamlarını ifadə edir.

Təravət qadın adı lətafətli, şux gözəl mənasındadır.

TƏRGÜL

ərəb. tar (hələ solmamış, cavan, təzə, təravətli mənasında) və fars. mürəkkəb adların tərkibində işlənən gül sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.

Tərgül (bax: ad – GÜL) qadın adı təzə açmış çiçək, təravətli gül-çiçək anlamlarındadır.

TƏRİFƏ

ərəb. tarif sözündəndir. Tərifə qadın adı kimin və ya nəyin isə yaxşı cəhətlərini, məziyyətlərini, müsbət xüsusiyyətlərini qeyd etmə, mədh, vəsf mənasını ifadə edən Tərif kişi adından (bax: ad – TƏRİF) ənənəvi yolla yaranmışdır.

TƏZƏGÜL

fars. taza (yeni) və mürəkkəb qadın adlarının tərkibində işlənən gül sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş mürəkkəb şəxs adıdır.

Təzəgül (bax: ad – GÜL) qadın adı təzə, təzə açmış gülçiçək kimi gözəl (qadın, qız) anlamındadır.

TƏZKİRƏ

ərəb. tazkira sözündən olub, dilimizdə görkəmli şəxsiyyətlərin, xüsusən şair, rəssam və b. məşhurların həyatı haqqında məlumatlar və yaradıcılığından nümunələr mənasındadır.

Adın təhrif olunmuş Təskirə forması da sonradan müstəqil qadın adı kimi rəsmiləşmişdir.

TƏSKİRƏ