Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

FƏDA ərəb.

fada sözü müasir Azərbaycan dilində ən əziz bir adam və ya yüksək iş uğrunda özünü qurban etmə, qurban, əvəz, bədəl, canını əsirgəməyən, bir hadisə ilə əlaqədar canını qurban edən (adam) anlamlarındadır.

Dilimizdə fəda sözü ilə əlaqədar can fada etmak, özünü fada etmak, yolunda fada getmak və s. kimi çoxişlənən ifadələr də mövcuddur. Fəda kişi adı canını əsirgəməyən (adam) mənasındadır.

FƏDAİ ərəb.

fada sözü dilimizdə, əsasən, iki mənada işlənir: 1. Ümumi bir iş yolunda, məslək uğrunda, qorxulu, təhlükəli bir məqsəd uğrunda canını verməyə hazır olan (adam); 2. Kimi isə, bir yeri qoruyan, qoruyucu, mühafizə edən, mühafiz.

Adın daşıyıcılarından XV əsrin sonu, XVI əsrin əvvəllərində yaşayıb-yaratmış Fədai Təbrizi (?–1520) məşhur “Bəxtiyarnamə” poemasının müəllifidir.

FƏDAKAR ərəb.

fada sözünə fars mənş. -kar şəkilçisinin qoşulması ilə yaranmış şəxs adıdır.

FEYZULLA

FƏĞAN fars.

fağan sözündəndir.

Azərbaycan dilində Fəğan şəxs adı nadir hallarda təsadüf edilən kişi adlarındandır. Fəğan kişi adı nalə, fəryad, inləmə anlamlarını ifadə edir Adın təhrif olunmuş forması Fəqan da sonradan müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir. Fəğan antroponimi bu gün əsasən Fəqan formasındadır.

FƏQAN

FƏHMİ ərəb.

fahm sözündəndir.

Müasir Azərbaycan dilində anlama, zəka, anlayış, dərrakə, anlamaqla əlaqədar anlamları ifadə edir. Fəhmi kişi adı anlayan, başa düşən, tez dərk edən mənasını ifadə edir.

FƏHMİN ərəb.

fahm sözündəndir.

FƏXRƏDDİN ərəb.

faxr ad-din sözündəndir.

Fəxrəddin kişi adı dinin fəxri, iftixarı, şərəfi, şöhrəti, iftixarı, hörməti, ləyaqəti mənasındadır. XX əsrdə Fəxrəddin şəxs adı məişətimizdə geniş yayılmış kişi adlarından olsa da, bu gün müşahidəediləcək dərəcədə azalmışdır. Adın məişətimizdə geniş yayılması görkəmli dramaturq N.Vəzirovun “Müsibəti-Fəxrəddin” faciəsinin əsas surəti olan qabaqcıl dünyagörüşlü, humanist gənc Fəxrəddinin adı ilə əlaqədar olmuşdur.

FƏXRİ ərəb.

faxr sözündəndir. Fəxri kişi adı hər hansı nailiyyətə, xidmətə görə ehtiram, iftixar əlaməti olaraq verilən, eləcə də hörmətli, möhtərəm, şərəfli, şərəf qazandıran mənasındadır.

FƏR... fars.

farr sözündəndir. Dilimizdə işıq, parıltı, bəzək, zinət, gözəllik, həmçinin şan, şərəf mənalarını ifadə edir.

FƏRAMƏZ qəd. iran dil.

faramurz sözündəndir. Azərbaycan dilində şanlı, şöhrətli, şərəfli mənalarını ifadə edir.

Bəzi lüğətlərdə Fəraməz şəxs adının bağışlayan, əfv edən olduğu ilə bağlı izahlara rast gəlinir. Bu fikirləri də kənar etmək olmaz.

FƏRASƏT ərəb.

farasat (əslində firasat) sözündəndir.

Müasir Azərbaycan dilində fərasət ümumişlək sözlər sırasındadır. Fərasət kişi adı tez anlama, tez başa düşmə, tez dərk edib tədbir görən mənasındadır.

FƏRDA fars.

farda sözündəndir.

Azərbaycan antroponimikasında müştərək şəxs adları sırasında olan Fərda şəxs adı sabah, gələcək anlamlarını ifadə edir.

FƏRDİ ərəb.

fardi sözü fərdlə əlaqədar, yalnız biri ilə əlaqədar, həmçinin təkbaşına edilən, ümumi olmayan, şəxsi, xüsusi və s. yaxın mənalarda işlənir.

Türk xalqlarının, demək olar ki, əksəriyyətinin məişətində geniş yayılmış Fərdi kişi adı şəxsi, xüsusi (olan) anlamlarını ifadə edir. XX əsrin ortalarına qədər məişətimizdə geniş yayılmış kişi adlarından olan Fərdi artıq unudulmaqdadır.