Adamların şahı. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)
Həzrəti Əliyə verilən ad.
Mərd döyüşündən namərd qaçar,
Dağlar komur, komurlanır,
Şahi-mərdan meydan açar,
Meydan komur, komurlanır.
(“Koroğlunun qocalığı”)
Koroğlu sazı götürüb dedi:
Koroğlu der atda hünər var ola,
Şahi-mərdan qoç igidə yar ola,
Şəmşir dava günü əldə dal ola,
Dəstgirim Məhəmməd, Əli gərəkdi.
(Paris nüsxəsi, 6-cı məclis)
Azərbaycan dastanlarının leksikası1. Zəhərli, iri ilan cinci.
2. Məcazlarda: gözəlin saçına işarə. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)
Xorasan poladın yaxşısından seç,
Yaxşısı olmasa, yamanından keç,
Hər nəyə vuranda dayanmaya heç,
Ya fil, ya kərgədan, ya şahmar ola.
(“Koroğlunun Dərbənd səfəri”)
Pərizadam, tanı məni,
Tərk edərəm xanimanı,
Şahmar kimi çallam səni,
Dünya mənə dar görünür.
(“Məhbub xanımın Çənlibelə gəlməyi”) (“Ağca Quzu”)
Vallah, demə görməmişəm, elə bil ki, iki dənə şahmar ilan quyruğunu qaldırıb qara gözlərin üstünə yatdı.
(“Məhbub xanımın Çənlibelə gəlməyi”)
Azərbaycan dastanlarının leksikasıİkiyə parçalanmış çəmdək. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)
– Xanım, yeddi qoyunun yarı şaqqası, yeddi batman unun çörəyi, yeddi batman düyünün aşı, yeddi tuluq şərab mənim bir öynəyimin xöyrəyidi.
(“Koroğlu ilə Bolu bəy”)
– Mən bir quruş verib yarım hoqqa ət almaq istədim, o zorla mənə bir şaqqa ət verdi. On bir şaqqa qalır, gedin onları da siz alın.
(Paris nüsxəsi, 3-cü məclis)
Azərbaycan dastanlarının leksikası