Jurnalistika terminləri lüğəti

qəzet əlavəsi

qəzet kağızı

Tərkibində oduncaq küt­lə­sinin həcmcə çoxluğu ilə seçilən, nis­bətən yüngül, əsasən, qəzet-jurnal çapı üçün nə­zər­də tutulmuş kağız növü.

qəzetin səhifələnməsi

qəzet səhifələyicisi

qismən sponsorluq

Hər hansı media ­la­yihəsinin gerçəkləşdirilməsinin, kütləvi informasiya məhsulunun istehsalının bü­töv­lükdə deyil, yalnız müəyyən his­sə­sinin maliyyələşdirilməsi.

qısa dalğalar

qısadalğalı yayım

Nitqin, musiqinin, gö­rüntünün və s.-nin bir yerdən digər yerə qısa dalğalarla ötürülməsi.

Q.Y. bir çox öl­kə­lərdə (ABŞ, Böyük Britaniya, Almaniya və s.), əsasən, xarici auditoriya üçün nə­zərdə tutulur və xüsusi statusa malik olur, ­mə­sələn, dövlət büdcəsindən maliy­yə­ləşdirilir.

qızıl fond

Radio və televiziyada görkəmli şəxsiyyətlərin iştirakıyla hazırlanmış, keç­mişin mühüm ictimai-siyası hadisələrinə həsr olunmuş verilişlərin lent yazılarının saxlandığı informasiya bankı.

qlobal informasiya mühiti

fr. global – ümumi < lat. globus – kürə

Dövlət və dövlətlərarası kompüter şəbəkələrinin, ümu­­­mi istifadə şəbəkələrinin, telekommunikasiya sistemlərinin, digər sərhədsiz ­informasiya kanallarının formalaşdırdığı şə­rait.

Q.İ.M.-ndə mətnin, səsin, görüntünün rəqəmsal kodlaşdırma yolu və peyk ra­bi­təsi, kompüter şəbəkələri, digər te­lekommunikasiya sistemləri vasitəsilə ani olaraq istənilən məsafəyə ötürülməsi bü­tün ­coğ­rafi, iqtisadi, siyasi sərhədləri aradan ­qal­dırır. Son zamanlar Qərb alim­lərinin əsərlərində bu anlayış daha çox «qlobal kibermühit» ifadəsi ilə əvəzlənir.

qlobal kənd

ing. “global village” ifadəsinin hərfi tərcüməsi; fr. global – ümumi < lat. globus – kürə

qlobal şəbəkə

fr. global – ümumi < lat. globus – kürə

Geniş ərazini əhatə edən və telekommunikasiya xətləri ilə çoxlu say­da kompüteri birləşdirən şəbəkə.

Bu şə­bəkəyə ingiliscə Wide Area Network – WAN deyilir və beynəlxalq aləmdə məhz WAN Q.Ş.-nin qısa adı kimi işlədilir. Q.Ş. istifadəçiyə dünyanın istənilən nöqtəsində olan digər istifadəçilərlə daimi əlaqə saxlamaq imkanı verir. Yerli şəbəkələrdən fərqli olaraq Q.Ş.-də istifadəçilərin sayı məh­dud­laşdırılmır.

�qloballaşma

fr. global – ümumi < lat. globus – kürə

Dünyanın iqtisadi, siyasi, mədəni və dini baxımdan inteqrasiyası, ahəng­ləş­məsi prosesi.

1985-ci ildə Şotlandiyanın Aberdin universitetinin professoru, ame­rikalı sosioloq Roland Robertsonun Q.-ya verdiyi izah hazırda bu terminin dünyada ən geniş yayılmış tərifidir: «Q. – müxtəlif beynəlxalq əhəmiyyətli faktorların (mə­sə­lən, sıx iqtisadi, siyasi və mədəni əla­qə­lərin, informasiya mübadiləsinin) ayrı-ayrı ölkələrdə sosial gerçəkliyə get­dikcə artan təsiridir».

qlokalizasiya

fr. global – ümumi < lat. globus – kürə + lat. localis – yerli

İqtisadi, sosial, mədəni inkişaf fonunda, sərhədsiz informasiya kanallarının forma­laşdırdığı şəraitdə qlobal proseslərin yerli xüsu­siy­yətlərə və mədəniyyətə uyğunlaş­dırıl­ma­sı.

Geniş mənada Q. ictimai təfəkkürdə iki meylin – xalqların öz milli xüsu­siyyət­lərini qorumaq, eyni zamanda qlobal ­pro­­seslərdən kənarda qalmamaq meyil­lə­rinin sintezidir. Q. terminini elmə XX əs­rin 90-cı illərində amerikalı sosioloq Roland Robertson daxil edib.

qlossari

lat. glossarium, glossa – köh­nəl­miş, yaxud tərcüməyə ehtiyacı olan xarici söz

1. Müəyyən elm sahəsinə, peşəyə aid terminlərin əlifba sırası ilə siyahısı və izahı. 

2. Kitablarda, xüsusən də qədim mətn­lərdə işlədilən unudulmuş və ya naməlum söz­lərin izahlı lüğəti.

Misal: Homerin əsər­lərinin qlossarisi.

qonorar

lat. honorarium – xidmətə görə mükafat, hədiyyə

Elmi, ədəbi-bədii əsər­lər, jurnalist yazıları və bu kimi yaradıcı işlər, habelə göstər­dik­ləri qeyri-ənənəvi xidmətlər üçün müxtəlif peşə sahiblərinə ödənilən zəhmət haqqı, mükafat.