Словари
Jurnalistika terminləri lüğəti
press-reliz
lat. presso – sıxıram, təzyiq edirəm + ing. release – buraxılış
Beynəlxalq təşkilatların, dövlət orqanlarının, kommersiya və qeyri-hökumət təşkilatlarının kütləvi informasiya vasitələrinə, media nümayəndələrinə təcili istifadə üçün ünvanladıqları yazılı məlumat.
P-R. hər hansı yeniliyə, yaxud konkret məqamda cəmiyyəti maraqlandıran aktual problemə həsr olunur, adətən, mətbuat xidmətləri tərəfindən yayılır. Onun medianın diqqətini cəlb edəcək şəkildə tərtib olunması üçün xüsusi qaydalar var və həmin qaydalara əməl etmək mətbuat xidməti əməkdaşlarından professionallıq tələb edir.
Jurnalistika terminləri lüğətiprezentasiya
lat. praesentatio – təqdimat
1. İctimai marağa səbəb ola biləcək hər hansı yeniliyin xüsusi olaraq dəvət edilmiş tədbir iştirakçılarına və media vasitəsilə geniş auditoriyaya rəsmi təqdimatı.
P. yeni təşkilatın, təzə məhsulun, xidmətin, ideyanın, layihənin, proqramın, saytın, kitabın və s.-nin təqdimatına həsr oluna bilər.
2. İctimai marağa səbəb ola biləcək hər hansı yeniliyin geniş auditoriyaya təqdim olunması üçün keçirilən tədbir.
Jurnalistika terminləri lüğətiprinsip
lat. principium – əsas, özül, başlanğıc
1. Hər hansı nəzəriyyənin başlıca ideyasını, fundamental əsasını ifadə edən müddəa.
2. Hər hansı fəaliyyət sahəsində tətbiq olunan hüquqi, yaxud mənəvi norma.
Məntiqi cəhətdən P. müəyyən sistemin bu sistem daxilində baş verən bütün proseslərə şamil edilən qaydasıdır. Jurnalistikanın fəaliyyət P.-ləri, əsasən, peşə əxlaqı kodekslərində (peşə davranışı qaydalarında) öz əksini tapır, onlardan bəziləri isə, məsələn, teleradio fəaliyyətinin P.-ləri, ictimai yayım xidmətinin P.-ləri qanunvericiliklə təsbit olunur. Obyektivlik, plüralizm, tərəfsizlik, qərəzsizlik, şəxsi həyata müdaxilənin yolverilməzliyi və s. jurnalistikanın başlıca P.-ləridir.
3. İnsanın inancı, onun özü üçün müəyyənləşdirdiyi mənəvi norma.
Bu daxili normalar – P.-lər insanın hadisələrə münasibətini, həyat tərzini, nəyin düz, nəyin səhv oluğu haqda təsəvvürlərini formalaşdırır.
4. Hər hansı cihazın əsas xüsusiyyəti, iş qaydası; məs.: kameranın iş P.-i, kompüterin iş P.-i.
Jurnalistika terminləri lüğətiprint-server
ing. printer – çapçı + ing. server – xidmətçi
Eyni çap qurğusunun bir neçə kompüterə xidmət göstərməsini təmin edən server.
P-S. müxtəlif kompüterlərdən gələn siqnal-müraciətləri qəbul edir, sənədləri sıraya düzür və növbə ilə printerə göndərir, beləliklə, redaksiyaya həm vəsaitə, həm də yerə qənaət etmək imkanı verir.
Jurnalistika terminləri lüğətiprodüser
lat. producere – istehsal etmək
Radiostansiyada və teleşirkətdə hər hansı layihənin (filmin, tamaşanın, verilişin və s.) icrası ilə əlaqədar bütün məsələlərə – quruluşa, çəkilişə, yaradıcılıq və maliyyə-təşkilati problemlərin həllinə nəzarəti həyata keçirən səlahiyyətli nümayəndə.
Jurnalistika terminləri lüğətiprofil
lat. pro – əvvəlcədən, uyğun + lat. filum – cizgi, sap
1. Kompüter sistemində qeydiyyat yazısı, istifadəçi haqqında məlumatlar toplusu.
İstifadəçinin P.-i kompüter ekranının görünüşünü müəyyənləşdirmək, əməliyyat sistemlərində dəyişikliklər etmək, istifadəçinin qovluqlarda saxlanılan fayllarına giriş icazəsi almaq üçün fərdi qaydada nizamlanan parametrlərin cəmindən ibarətdir.
2. Sosial şəbəkələrdə istifadəçinin şəxsi (fərdi) səhifəsi.
İstifadəçinin P.-inə onun «vizit kartı» da deyilir. Burada istifadəçi haqqında məlumatlar, onun şəkli, şəbəkə ünvanları və s. yerləşdirilir.
3. Müəyyən bir peşəni, ixtisası səciyyələndirən xüsusiyyətlərin, tipik cəhətlərin cəmi.
Məsələn, jurnalistin P.-i onun ixtisaslaşdığı sahə, mövzu üzrə müəyyənləşdirilə bilər.
4. Hər hansı şəxs, onun həyatı, fəaliyyəti, xarakteri haqqında internetdə yerləşdirilmiş hekayət.
P. – sosial jurnalistikanın janrlarından biridir. Adətən, belə hekayətlərdə P. qəhrəmanının öz fikirləri, baxışları ilə bərabər, onu tanıyan adamların da rəyləri yer alır. Bəzən P. qəhrəmanla söhbət formasında da qurulur.
5. Kadrda, rəsmdə, fotoşəkildə başın, sifətin yandan görünüşü.
6. Hər hansı şəxsin, yaxud əşyanın qısa yazılı təsviri, yaxud görünüşünün konturları.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətiproqnoz
yun. prognosis – öncədən görmə
Əldə olan məlumatlar, elmi dəlillərə əsasən hər hansı prosesin, hadisənin gələcək inkişafı və nəticələri haqqında əvvəlcədən söylənilən fikir.
P.-lardan jurnalistikanın analitik janrlarında, xüsusən siyasi və iqtisadi mövzularda məqalə və verilişlərdə geniş istifadə edilir. Bəzi dərs vəsaitlərində (məs.: «Dövri mətbuatın janrları», Moskva, 2000) P. jurnalistikanın ən yeni janrlarından biri kimi təqdim olunur.
Jurnalistika terminləri lüğətiproqram
yun. programma – elan, göstəriş
1. Bax: teleradio proqramları.
2. Bax: proqram konsepsiyası.
3. Televiziya və ya radio kanalının günlük, həftəlik verilişlərinin siyahısı.
Kanallar öz P.-ları ilə auditoriyanı əvvəlcədən – saytda, çap KİV-də yerləşdirməklə, yaxud anonslar verməklə – tanış edir. Bəzən telejurnalistikada P. anlayışı konkret tarixlər üçün «yayım cədvəli» termininin sinonimi kimi işlədilir. Lakin yayım cədvəli daha geniş anlayışdır, daha böyük dövrü əhatə edir və yayım siyasətini özündə daha bariz şəkildə əks etdirir.
4. Bax: kompüter proqramı.
Jurnalistika terminləri lüğəti