Jurnalistika terminləri lüğəti

ekspert rəyi

Hər hansı fakt, hadisə və ya prosesə mütəxəssis tərəfindən verilən qiy­mət.

ekspertiza

lat. expertus – təcrübəli

Elm, texnika, incəsənət və s. sahələrdə xüsusi bilik tələb edən hər hansı məsələnin və ya bu məsələyə dair materialın ekspertin kö­məyi ilə araşdırılması üsulu.

E. mate­ri­alların dəqiqliyini təmin etmək, mümkün səhvləri vaxtında aradan qaldırmaq baxı­mından keyfiyyətli media orqanları tərə­findən tətbiq olunan ən səmərəli üsuldur. Bəzi hallarda (əsasən, məhkəmə işləri ilə əlaqədar) KİV-in materialları dövlət or­qan­larının qərarları ilə də E.-dan keçirilə bilər.

ekspozisiya

lat. expositio – təsvir, təqdim­etmə

1. Konkret meyarlar əsasında se­çi­lərək müəyyən ardıcıllıqla düzülmüş ­sə­­­­nət əsərlərinin, sənədlərin, qiymətli əş­ya­ların sərgisi. 

2. İşığahəssas elementin üzərinə düşən işıq şüasının miqdarı; dia­fraqmanın ölçüsündən asılı olaraq çəkiliş zamanı foto­aparatın obyektivinin açıq qaldığı müddət. 

3. Bədii əsərdə, materialda hadisələrin təs­virindən öncə gələn hissə.

E. hadisə yeri və vaxtı, iştirakçılar, on­ların bir-biri ilə əla­qəsi barədə oxucuda təsəvvür yaradır. Bə­zən E. əsərdə hadisələr cərəyan etməyə baş­la­yandan sonra da verilir: buna «gecik­miş E.» deyilir.

ekspressiya

lat. expressio – ifadə

1. Nit­qin obrazlılığı, emosionallığı, hislərin qa­barıq ifadəsi.

Xüsusi nəvaziş bildirən şə­kilçilər, məcazlar, ritorik fiqurlar E. va­sitələri hesab olunur. 

2. Əsərin emosional təsir gücünə malik olma keyfiyyəti.

E. bü­töv­lükdə əsərə və ya onun ayrı-ayrı his­sələrinə (obrazlarına, süjet parçalarına) xas ola bilər.

ekspromt

lat. expromptus – tez, sürətli

1. İfa anında yaradılan, bədahətən söylə­nilən kiçikhəcmli əsər.

ekstranet

lat. extra – xarici + ing. net – şə­bəkə

ekstremal jurnalistika

lat. extre­mum – ən son

İnformasiyanın top­lanması, hazır­lanması, bəzən ötürülməsi proseslərinin hərbi münaqişə, etnik-dini konflikt, föv­qəladə vəziyyət və fəlakət zonalarında həyata keçirildiyi jurnalist fəaliyyəti sa­həsi.

ekstremal şərait

lat. extremum – ən son

Birdən-birə kəskin dəyişən, toplumun hə­yatına və mülkiyyətinə böyük təhlükə ya­ratmaqla insanların fəaliyyət imkanlarını ciddi surətdə məhdudlaşdıran fövqəladə hal, böhranlı vəziyyət.

E.Ş. texnogen, ­tə­biət və sosial qaynaqlı ola bilər, bura mü­ha­­ri­bələr, silahlı münaqişələr, kütləvi iğ­ti­şaşlar, böyük fəlakətlər, zəlzələlər və s. aiddir.

ekzit pol

ing. exit poll – çıxışda sorğu

Seç­ki məntəqələrinin çıxışında yenicə səs ver­miş vətəndaşlarla keçirilən sorğu.

E.P.-lar kütləvi informasiya vasitələrində son də­rəcə populyardır. Onların nəti­cə­lərini ümumxalq səsverməsinin rəsmi nə­ticələri ilə tutuşdurmaqla seçkilərin nə dərəcədə ədaləti olduğu barədə rəy ver­mək müm­kündür. E.P.-un ixtirasında jur­nalistikanın rolu heç də sosiologiyanın və polito­lo­gi­yanın rolundan az deyil. Tarix­də ilk belə sorğu keçirmiş mütəxəssislər arasında iki şəxsin adı çəkilir: Marsel van Dam və Uorren Mitofski. Danimarkalı siyasətçi və televiziya aparıcısı Marsel van Dam 1967-ci ilin fevralında ölkə par­la­mentinə seçkilərdə E.P. təşkil edib. Həmin ilin ikinci yarısında ABŞ-ın Kentukki şta­tında qubernator seç­kiləri günü CBS News kanalının bölmə rəh­bəri Uorren Mitofski eyni texno­logiyanı tətbiq edib.

elan

1. Hər hansı yığcam informasiyanın auditoriya tərəfindən nəzərə alınmaq üçün və ya əhalidə müəyyən reaksiya ya­ratmaq məqsədilə açıq yayılması.

2. Hər hansı məlumatı əhalinin nəzərinə çatdıran kiçikhəcmli sənəd.

elan edilən tiraj

elektron çap

elektron bülleten

Müəyyən əhali qru­­punu ən son yeniliklərlə tanış etmək ­məq­­­sədilə hazırlanmış elektron nəşr.

İn­formasiya agentliklərinin E.B.-ləri hər gün yayılır, tematik E.B.-lər (məsələn, jurnalistlər birliyinin media hüquqlarının qorunmasına dair  bü­lleteni) isə həftəlik və ya aylıq dövriliyə ma­lik olur. Dövlət or­qanları və kommersiya təşkilatları da eh­tiyac yaran­dıqda E.B.-lər nəşr edir. Belə bülle­ten­lərin mühüm üstünlüyü on­ların məq­sədli auditoriyaya (elek­tron ünvanlara) dərhal və heç bir əla­və vəsait sərf etmədən çatdırılması imka­nıdır.

elektron daşıyıcı

Elektron formatda ya­ra­dılan və işlədilən informasiyanın yazıl­ması, saxlanması, ötürülməsi, daşınması, nümayiş etdirilməsi, səsləndirilməsi üçün istifadə olunan cihaz, xüsusi örtüklü material.

elektron informasiya

Elektron qurğu­lar­da yaradılan, emal edilən, saxlanılan və mü­vafiq siqnallar vasitəsilə ötürülən mə­lu­matlar toplusu.