Etimologiya lüğəti

sima

“Üz”, “sifət”, “zahiri görkəm” mənalarını əks etdirir, ərəbcədən alınma sözdür. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Simbər

Farsca gümüş(sim) və sinə(bər) sözlərindən əmələ gəlib; “ağ sinəli”. El arasında Sineyvər kimi də işlədilir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

simbirsk

Çənbər sözünün dəyişmiş formasıdır. Rus dilinə çuvaş dilindən keçib. Sözün əsli türk mənşəli deyil, farscadır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

simləmək

Bir ehtimala görə, kökü (sim) farscadır. İltihabla bağlı mikrobun qana keçməsini bildirir. Lakin qarşıya sual çıxır: Sim sözü fars dilində “gümüş” və “tel” mənasında işlədilir. Bunun yaranın iltihabı, mikrobun qana keçməsi ilə nə əlaqəsi ola bilər? Bir neçə mülahizə:

1. Dəmrov dəmirlə bağlı olduğu kimi, simləmə də gümüşlə bağlı ola bilər (simləmiş yara gümüş rəngdə olur).

2. Söz farsca deyil, türkcədir. Anadolu türklərində sincə sözü var, mənası “daxilə keçən” deməkdir. Güman ki, sözün əsli simləmə deyil, sincələmədir və sonradan simləmə şəklinə düşüb. Sim sözünün bir mənası da “irin” deməkdir. Yaranın simləməsi onun çirk eləməsi ilə bağlıdır. Bu daha inandırıcı variantdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

simsar

Əsli italyanca sensale kimidir, “makler” deməkdir. Bizdə məna dəyişib, qərb dialektlərində “qohum”, “yaxın adam” anlamında işlədilir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Simurq

Quş adıdır, fars mənşəlidir. Murğ (morğ) farsca quş deməkdir. Onlar yara­sa­ya şirmorğ (südü olan quş, yəni məməli heyvan) deyirlər. Dəvəquşu isə şo­tormorğ adlanır. Mənbələrdə simurğ yerinə semirgük, semirkük formaları verilib. Semar (semiz) “жирный” deməkdir. Bəlkə, yağlı (piyli ) quş anlamı ilə bağlıdır? Belə bir ehtimal var ki, simurğ (adam adı olduqda Seymur kimi də işlədilir) “otuz quş” deməkdir. Otuz quş ifadəsi bu əfsanəvi heyvanın böyüklüyünə işarədir: sanki otuz quş qatarlaşıb bir yerdə uçur. Güman etmək olar ki, si (otuz) haçansa son ədəd olub və qeyri-müəyyən çoxluq bildirib. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sinəbənd

Yəhərin geri sürüşməməsi üçün aşağıdan tapqıra, yuxarıdan qaltağa (bu hissə haça olur) bağlanan qayışa deyirlər. Fars sözüdür. Bizdə ona döşlük və könüldürük (boyunduruq qəlibi üzrə) deyilib. Qayışın döşdən keçməsi ilə əla­qədar belə adlanıb. Döş zənciri ifadəsi də var: furqonda bir ucu ulamaya (дышло), digər ucu boyunduruğa (хамут) bağlanır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sinəgülü

Farscadır, “broşka”nın mənasını əks etdirir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sinək

Bit yumurtası (sirkə) böyüdükdə sinək adlanır. Milçəyə də sinək deyilib. Sağır n ilə yazılır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sinəklik

Milçəyi öldürmək üçün olan şallağın adı olub. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sinirmək

Kök sinməkdir (həzm olunur), -ir şəkilçisi təsirli feil düzəldib (həzm etmək). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sinonim

Yunanca “eyniadlı” deməkdir. Anadoluda buna anlamdaş, omonimə isə səsdaş deyirlər. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sinov getmək

“Çinşünas” mənasında sinoloq sözü işlədilir. Apelsin sözü “Çin al­ma­sı” deməkdir, yəni çin əvəzinə, sin sözünün işlədilmə halları var. Güman edi­rəm ki, sinov getmək elə “Çinə getmək” deməkdir, yəni bir şeyi çox arzuladıqda onun ardınca uzaq yerlərə (hətta Çinə) belə getməyə hazır olmaq əlaməti kimi işlədilir. Sin sözünün bir mənası da “komponent” deməkdir. Sinov getmək sanki orqanizmin hansı üzvünüsə itirmək və arzulamaq kimi də yozula bilər. Birinci yozum daha etibarlıdır, çünki tərkibində getmək sözü var. Peyğəmbərimiz deyib: “Elm dalınca Çinə də getmək olar”. Deməli, Çinə getmək məhz “uzağa get­mək”dir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

siracəddin

Sirac ərəbcə “lampa”, “şam” deməkdir. Söz “dinin şamı” anlamını əks etdirir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

sirdaş

Ərəb (sir) və türk (daş) dillərinə mənsub hissələrdən əmələ gəlib. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)