Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

xirələmək [xirələməx'] feil

Bulandırmaq.

xirid [xirid] isim fars

Satınalma, alma (mal, şey).

xiridar [xiri:dar] isim fars

1. Alıcı, müştəri. □ Mən gövhərəm, özgələrsə xiridar. (M.Füzuli).
2. Məcazi mənada: alıcı. □ Hüsnünə xiridar olandan bəri; Saf cana yetişib ziyan əlindən. (Q.Zakir).
3. Məcazi mənada: bir şeyin qiymətini bilən, ona lazımi qiymət verə bilən, başa düşən; sərraf. □ Söz xiridarı.

xirqə [xirqə] isim ərəb

1. Arxaizm. Cübbənin altından geyilən içi pambıqlı qısa geyim. □ İpək xirqə.
2. Dərvişlərin geydikləri uzun üst paltar. □ Qurbani qurbandı şahın dərinə; Dərviş bilmir xirqə nədi, dəri nə? (Qurbani).

xirtdək [xirtdəx'] isim

Nəfəs yolunun yuxarı hissəsi. □ Qorxudan xirtdəyi qurumuşdu.

xirtdəkləmə

xirtdəkləmək [xirtdəx'ləməx'] feil

Xirtdəyindən tutmaq (yapışmaq), yaxalamaq, boğazlamaq. □ Kimsəni xirtdəkləmək.

xirtdəkləşmə

xirtdəkləşmək [xirtdəx'ləşməx'] feil

Bir-birinin xirtdəyindən (boğazından) yapışaraq, dalaşmaq, boğazlaşmaq.

xislət [xislət] isim ərəb

İnsanın təbiətinə məxsus sifət; xasiyyət, təbiət.

Tutuşmayınca dər-atəş bəlirməz xisləti-ənbər,

Nə ənbər? Ənbəri-suziş. Nə suziş? Suzişi-məcmər. (İ.Həsənoğlu)

xitab [xitab] ərəb

1. Bir şəxsə və ya camaata müraciətlə deyilən sözlər; müraciət. □ Mənə xitab edilən sözlər.
2. Dilçilik. İsim kimi: cümlədə kimə işarə edildiyini bildirən, lakin qrammatik cəhətdən cümlə üzvü olmayan söz və ya söz qrupu.

xitabən [xita:bən] zərf ərəb

Xitab edərək, üzünü tutaraq, xitabla, müraciətlə. □ Ona xitabən söyləmək.

xitabət [xita:bət] isim ərəb

1. Xətiblik.
2. Səlis və aydın nitq söyləmə qabiliyyəti. □ Kürsüdəki xitabəti hamıya xoş gəldi.

xitabnamə [xitabna:mə]

xitam [xitam] isim ərəb

Bitmə, qurtarma, sona çatma; axır, son, tamam.