Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

xaincəsinə [xa:yincəsinə] zərf

Xain kimi, xainliklə, xəyanətlə. □ Xaincəsinə hərəkət.

xainlik [xa:yinlik] isim

1. Xəyanət; xəyanət etmə, xəyanətkarlıq, dönüklük, satqınlıq, vəfasızlıq; xaincə hərəkət. □ Xainlik etmək.
2. Vəfasızlıq, əhdi pozma, dönük çıxma, dönüklük. □ Xainlik etmək.
3. Paxıllıq, qəlbiqaralıq.

xak isim fars

1. Arxaizm. Torpaq; toz.

Kim, tökülmüş qanları Təbrizü Tehran xakına,

Onların cənnət deyildir mənzili, ayə nədir? (M.Ə.Sabir)

2. Arxaizm. Yer kürəsi.

3. Arxaizm. Ölkə, diyar.

4. Arxaizm. Sifət kimi məcazi mənada: çürümüş, yox olmuş, torpaq olmuş.

xakasca [xak'asça] zərf

1. Xakas dilində. □ Xakasca danışmaq.
2. Sifət kimi: xakas dilində olan. □ Xakasca lüğət.

xaqan [xa:qan] isim

1. Tarix. Qədim türk və monqol hökmdarlarına verilən ad, titul. □ Xəzər xaqanı.
2. Arxaizm. Padşah, hökmdar, sultan. □ Neçə firon, neçə xaqan ölüb getdi bu dünyadan. (O.Sarıvəlli).

xaqanlıq [xaqanlıq] isim

1. Hökmdarlıq, padşahlıq. □ Okabayın bu hərəkətini xaqanlıq eşqinə düşməsi ilə mərbut görürlər. (Y.V.Çəmənzəminli).
2. Xaqanın hökmü altında olan ölkə. □ Xəzər xaqanlığı.

xal¹ [xal] isim

1. Ya anadangəlmə, ya da sonradan dəri üzərində əmələ gələn xırda, dəyirmi ləkə. □ Üzündə xal var.
2. Cürbəcür saplarla, rənglə vurulan naxış. □ Xalının əlvan xalları.
3. Qumar kağızının, zərin və s.-nin üstündəki nişanlardan hər biri.
4. Musiqinin əsas melodiyası ilə həmahəng olan yeni hissə, yeni cəhət. □ Onun vurduğu rənglər, xallar, nida və intonasiyalar zəngin, incə və orijinaldır. (İ.Əfəndiyev).

xal² [xal] isim

1. İdman yarışlarında və oyunlarında qiymət qoyarkən hesablama vahidi.

2. Ümumiyyətlə, say, miqdar bildirir. □ Üç xal arıq.

xala [xala] isim

1. Ananın bacısı. □ Xala çox əziz olur.
2. Qoca və ya yaşlı qadına müraciət edərkən, ya haqqında danışarkən hörmət əlaməti olaraq deyilir. □ Sürmə xala lap qol zoruna Narıncı geyindirirdi. (S.Rəhman).

xalabacı [xalabacı] isim

Musiqi. Azərbaycan oyun havalarından birinin adı. □ Toyda xalabacı oynamaq.

xalacan [xalacan] isim

1. Xalaya nəvazişlə müraciət. □ Xalacan, bura gəl.
2. Yaşlı qadına mehribanlıqla, nəvazişlə müraciət. □ Xalacan, buyurun.

xalacıq [xalacıx]

xalagəlini [xalagəlini] isim

Ananın bacısının gəlini.

xala-xala [xala-xala] isim

Kiçik qızların gəlinciklə oynadıqları oyun adı; gəlin-gəlin.

xalaqızı [xalaqızı] isim

Ananın bacısı qızı.

xalanəvəsi [xalanəvəsi] isim

Ananın bacısı nəvəsi.