Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

uqro-fin [uqro-fin]

ulaq [ulax] isim

1. Yük və ya minik heyvanı. □ Ulaqları o tərəfdəki otluğa buraxıb gələn Yusif atasının yanında durdu. (Ə.Abasov).

2. Eşşək. □ Əziziyəm, nə dəm var; Nə söhbət var, nə dəm var; Dəyirmana getməyə; Nə ulaq var, nə dən var. (Bayatı).

ulaqçı [ulaxçı] isim

Arxaizm. Ulaqla yük daşıyan adam. □ Ulaqçı çuvalları ulağın üstünə atıb, heyvanın ombasından bir dəyənək endirib həyətdən çıxdı. (C.Məmmədquluzadə).

ulama [ulama] isim

1. İt, qurd və bəzi başqa heyvanların, habelə bayquşun çıxardığı sürəkli inilti səsi. □ İtin ulaması hər kəsi narahat etdi. Çaqqal ulaması. Uzaqdan canavarın ulaması eşidilir.

ulamaq [ulamax] feil

1. Ulama səsi çıxarmaq. □ İt ulayır. Bayquş ulayır.

2. Ulama səsinə bənzər səs çıxarmaq; vıyıldamaq, uvuldamaq. □ Kəsməyib xəzri hələ, ac canavartək ulayır. (S.Rüstəm).

3. Səslə ağlamaq, zarıldamaq. □ Nə ulayırsan, bəsdir! Bu uşaq nə üçün səhərdən belə ulayır?

ulan [ulan] isim

Tarix. Çar Rusiyası ordusunda və bəzi xarici ordularda yüngül süvari əsgəri, ya zabiti. □ Ulan polku.

ulartı [ulartı] isim

Ulama səsi, ulama. □ Midhət .. bayquşların ulartısını eşitməməsi üçün öz zədəli maşınını .. düşmən qırıcısına elə vurdu ki, qulaqları dərhal batdı. (Ə.Vəliyev).

ulas [ulas] isim

Botanika. Tozağacı fəsiləsindən dağlıq yerlərdə bitən ağac; vələs. □ Ulas meşəsi.

ulaşmaq¹ [ulaşmax] feil

Ağız-ağıza verib ulamaq, hamı birdən ulamaq.

ulaşmaq² [ulaşmax] feil

Yetişmək, görüşmək, qovuşmaq. □ Mənzilə ulaşmaq.

ulduz [ulduz] isim

1. Öz təbiəti etibarilə günəşə bənzəyən və gecələr göydə parıldayaraq nöqtə kimi görünən göy cismi. □ Göydə ulduzlar parlayır.
2. Məcazi mənada: hər hansı bir sahədə məşhur, tanınmış şəxs haqqında. □ Elm aləminin məşhur ulduzları. Kino ulduzu (ən məşhur kinoartist). Futbol ulduzu.

3. Dairə üzrə bərabər ucuşiş çıxıntıları olan həndəsi cisim; mərkəzdən çıxan şüaları olan fiqur; həmin fiqur şəklində olan şey. □ Beşguşəli ulduz. Ulduz şəkli çəkmək.

4. Həmin şəkildə olan fərqlənmə nişanı. □ Marşal ulduzu.

5. Təşbehlərdə: parlayan şey haqqında. □ Araz öz adını elə cəsarətlə dedi ki, fəhlələrin gözləri onun ulduz kimi yanan parlaq gözlərinə dikildi. (A.Şaiq).

ulduzaoxşar [ulduzaoxşar]

ulduzlu [ulduzdu] sifət

1. Ulduzlarla örtülü, ulduzlarla dolu, çoxlu ulduz olan. □ Ulduzlu göy.

2. Üstündə ulduzaoxşar şəkil, ya naxışları, bəzəkləri olan. □ Ulduzlu dəsmal. Ulduzlu parça.

3. Üstündə ulduz nişanı olan. □ Ulduzlu təyyarə.

ulduznişan [ulduznişan] sifət

Üstündə ulduz şəklində nişanı olan. □ Ulduznişan papaq. Ulduznişan bayraq.

ulduznişanlı [ulduznişannı]

ulduzşəkilli [ulduzşəkilli]