Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

tarçılıq [tarçılıx] isim

Tar çalma sənəti, tarçı peşəsi.

tarım [tarım] zərf

Tarımlanmış, bərk dartılıb çəkilmiş halda olan (adətən “çəkmək”, “çəkilmək” feilləri ilə işlənir). □ İpi tarım çəkmək.

tarımlama

tarımlamaq [tarımlamax] feil

Tarım çəkmək, bərk dartıb çəkmək, tarım etmək. □ İpi tarımlamaq.

tarımlıq [tarımlıx] isim

Tarım çəkilmiş ipin, zəncirin və s.-nin halı.

tarifləşdirilmə

tarifləşdirilmək [ta:rifləşdirilməx'] feil

Tarifləşdirmə aparılmaq.

tarifləşdirmə

tarifləşdirmək [ta:rifləşdirməx'] feil

Vergi və ya ödünc obyektlərinin təsnifi əsasında tarif təyin etmək, tarifləşdirmə aparmaq. □ Müxtəlif işləri tarifləşdirmək.

tarix [ta:rix] isim ərəb

1. Bir hadisənin baş verdiyi, cərəyan etdiyi vaxt; keçmiş həyata aid olub adamların hafizəsində qalmış fakt və hadisələrin məcmusu. □ ..Şanlı tariximiz görməmiş ləkə; Zəfərlər qazanmış bu şanlı ölkə! (A.Şaiq).
2. İnkişaf prosesindəki gerçəklik. □ Tarixin qanunları. Tarixin dialektikası. Tarixin gedişi.
3. İnsan cəmiyyətinin inkişafı haqqında elm. □ Azərbaycan tarixi. Orta əsrlər tarixi.
4. Həmin fənnə aid kitab, dərslik, dərs. □ Tarix kitabı.
5. Bir şəxs və ya şeylə bağlı olan fakt və hadisələrin tarixcə məcmusu. □ Sumqayıt şəhərinin tarixi.
6. Bir hadisənin, şeyin inkişafının gedişi, ardıcıl inkişafı. □ Yer qabığının təşəkkül tarixi. Hadisələrin inkişaf tarixi.
7. Təbiətin, mədəniyyətin, elmin hər hansı bir sahəsinin ardıcıl inkişaf və dəyişməsini öyrənən elm. □ Musiqi tarixi. Ədəbiyyat tarixi.
8. Əhvalat, hekayə, rəvayət. □ Tarixi gözdən keçirmək.
9. Keçmiş. □ ..Bu şux zahirin də faciəli bir tarixi var. (Y.V.Çəmənzəminli).
10. Bir hadisənin dəqiq təqvim vaxtı. □ Doğum tarixi.
11. Sənəddə, məktubda və s.-də onun yazılması vaxtı haqqında qeyd (il, ay, gün). □ Teleqramın tarixi. Əmrin tarixi.

tarixçə [tarixçə] isim

Bir şəxs və ya şeylə bağlı olan fakt və hadisələrin tarixcə məcmusu. □ Teymurun İsmayılzadələrlə dostluğunun tarixçəsini yaxşı bilən İmanov zarafat tərzində Qüdrətə dedi.. (M.Hüseyn)

tarixən [tarixən] sifət ərəb

Tarixə görə, tarix etibarilə, tarix baxımından. □ Tarixən doğru deyil.

tarixi [ta:rixi] sifət ərəb

1. Həqiqətən olmuş, həqiqətə uyğun olan, uydurma olmayan. □ Tarixi fakt. Tarixi şəxsiyyət. Tarixi şərait.
2. Tarix üçün əhəmiyyəti olan, tarixə daxil olmuş; əhəmiyyətli, əlamətdar. □ Tarixi qurultay.
3. Tarixdə olmuş hadisəyə əsaslanan, tarix əsasında qurulmuş, tarixdən götürülmüş. □ Tarixi roman. Tarixi dram. 
4. Hadisələrə, onların törəmə və inkişafı baxımından yanaşan, baxan, tədqiq edən. □ Müasir dil faktlarının tarixi izahı. Hadisələrə tarixi baxış.
5. Hadisələri, ardıcıl inkişafı baxımından tədqiq edən, öyrənən. □ Tarixi coğrafiya.
6. Cəmiyyətin inkişafının müəyyən mərhələsi ilə bağlı olan; daimi olmayan, keçici. □ Tarixi kateqoriya.
7. Tarixdən əvvəlki dövrlərə deyil, maddi abidələrin qaldığı dövrə aid olan. □ Xalqın həyatının tarixi dövrü.

tarixi-hicri [ta:rixi-hicri] isim ərəb

Hicri tarix (Məhəmmədin Məkkədən Mədinəyə köçdüyü vaxtdan hesablanan müsəlman təqvimi).

tarixilik [ta:rixilix'] isim

1. Hər hansı bir şey və ya hadisənin törəməsinin və inkişafının, onu doğuran konkret tarixi şəraitlə bağlı olaraq öyrənilməsi, hadisələrə tarixi yanaşma prinsipi.
2. Tarixi faktlarla uyğunluq, tarixən dəqiq və düz olma. □ Tarixi romanda tarixilik prinsipinə riayət etmək əsas şərtdir.