Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

proqnoz [praqnoz] isim yun. prognosis – gələcəyi görmə

Əldə olan elmi dəlillərə əsasən hər hansı prosesin, hadisənin və s.-nin gələcək inkişafı və nəticəsi haqqında əvvəlcədən söylənilən fikir. □ Hava proqnozu.

See also:

proqram [praqram] isim yun. programma – elan, əvvəlcədən müəyyənləşdirilən

1. Görüləcək işin, fəaliyyətin planı. □ Sənayenin inkişaf proqramı.

2. Siyasi partiyanın və ya ictimai xadimin öz qarşısına qoyduğu məqsədlər və onların həyata keçirilmə yolları. □ Proqramı bəyan etmək.

3. İnformatika. Kompüterdə hər hansı funksiyanı gerçəkləşdirməyə imkan verən sistem. □ Fotoşop proqramı.

See also:

proqres [praqres] isim lat. progressus – irəliyə hərəkət, nailiyyət

İnkişafın daha yüksək pilləsinə keçid; tərəqqi. □ İctimai proqres.

proporsional [praporsiyanal] sifət lat. proportionalis – mütənasib münasibət, tənasüb

1. Hissəciklərin tamla, bütövlə düzgün nisbəti; tutum, həcm, faizə görə bütövlə hissəcik arasında uyğunluq; mütənasib. □ Proporsional yayılma.

2. Bir çox demokratik ölkələrdə iri siyasi partiyaların siyahıları əsasında parlament seçki sistemi. □ Proporsional seçki sistemi.

prosedur [prasedur] isim lat. procedere – irəliləmək

1. Hər hansı işin, prosesin, müzakirənin gedişinin rəsmən müəyyən olunmuş qaydaları (məs.: parlament iclası, məhkəmə prosesi və s.). □ Prosedura əməl etmək.

2. Tibb. Həkimin təyin etdiyi müalicə, profilaktika və ya sağlamlıq tədbirləri (məs.: duş, vanna, masaj). □ Müayinə proseduru.

prosessor [prasessor] isim lat. processus – irəlilətmə

İnformatika. Elektron hesablama maşınlarında əməliyyatların aparılmasını təmin edən əsas hissə. □ Universal prosessor.

See also:

prospekt [praspek't] isim lat. prospectus – görünüş, panorama

1. Şəhərdə böyük enli küçə, xiyaban. □ Azadlıq prospekti.

2. Gələcək elmi əsərin, dərsliyin, məcmuənin və s.-nin müfəssəl planı. □ Kitabın prospekti.

3. Çap reklamının bir növü. □ Reklam prospektləri.

proteje [prateje] isim fr. protege – himayə, qəyyumluq

Kiminsə himayəsində olan şəxs. □ Nazirin protejesi.

proteksionizm [pratek'siyanizm] isim fr. protectionnisme < lat. protectio – müdafiə, hamilik – hərf. daldalanacaq

1. İqtisadiyyat. İnkişaf edən ölkələrdə milli iqtisadiyyatın ekspansiyadan qorunmasına, xarici bazarların genişləndirilməsinə yönəldilmiş dövlət siyasəti. □ Proteksionizm siyasəti.

2. Məcazi mənada: dostbazlıq, yerlibazlıq, qohumbazlıq, himayədarlıq. □ Proteksionizm əlaqəsi.

protektorat [pratek'tarat] isim lat. protector – qoruyucu, müdafiəçi

Politologiya. İdarə üsulu; müstəqilliyini formal olaraq saxlayan zəif dövlətin daha güclü dövlətdən asılılıq forması; belə asılılıq vəziyyətində olan ərazi və ya dövlət. □ Protektorat dövlət.

protestantizm

Bax: protestantlıq.

proyeksiya [prayek'siya] isim lat. projectio – irəli tullama

1. Riyaziyyat. Müstəvi (səth) üzərində təsvir. □ Düzbucaqlı proyeksiya.

2. Müəyyən istiqamətdə güclü işıq seli yaradan əyrixətli güzgülər vasitəsilə işıqlandırma. □ Proyeksiya aparatı.

See also:

proyekt [prayek't] isim fr. projet,  ing. project < lat. projectus – irəliyə atılmış

Gerçəkləşdirilməsi nəzərdə tutulan ideya, fikir; layihə. □ Bəzən reallaşması mümkün olmayan, ciddi əsaslara söykənməyən planlar, ideyalar da proyekt adlanır.

psixika [psixik'a] isim yun. psychikos – ruhi

Orqanizmin mühitlə qarşılıqlı əlaqə və təsiri, həmçinin insanın praktik fəaliyyəti prosesində beyində meydana gələn xassə. □ İnsan psixikası.