Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

pintilik [pintilix'] isim

Pinti adamın halı; kirlilik, səliqəsizlik. □ Bax, bu pintilik xəstəliyinə qarşı yürüş eləmək lazımdır. (B.Bayramov).

pion [piyon] isim

Botanika. Qaymaqçiçəklilər fəsiləsindən iri, qırmızı və ya ağ gülləri olan çoxillik bəzək bitkisi.

pioner¹ [piyaner] isim fransız

1. Birincilər sırasında olaraq hələ tanınmayan yeni bir ölkəyə daxil olmuş və orada məskən salmış adam.

2. Məcazi mənada: elm, mədəniyyət sahəsində yeni bir şeyin əsasını qoymuş adam; təşəbbüsçü. □ Kosmos pionerləri.

pioner ² [piyaner] isim fransız

Sovet dövründə könüllü uşaq kommunist təşkilatının üzvü. □ Gedir pionerin qızıl dəstəsi; Dağlara əks edir baraban səsi. (S.Vurğun).

pipet [pipet] isim fransız

Gözə damcı və s. tökmək üçün rezin ucluq keçirilmiş şüşə borucuq.

pipik [pipix'] isim

Bəzi quşların (məsələn, xoruzun və bəzi toyuqların) başında olanqırmızı ət parçası, çıxıntı. □ Qaraş ərik ağacının başına dırmaşmış beçənin qanlı pipiyinə baxıb “baş üstə” dedi. (M.İbrahimov).

pipikli [pipix'li] sifət

Pipiyi olan. □ Pipikli toyuq. Pipikli quş.

pir¹ [pir] isim fars

1. Qoca, çox yaşlı kişi, ixtiyar. □ Pirə ata dedim, cavana qardaş; Ana, bacı bildim qızı, gəlini. (Aşıq Ələsgər).

2. Nitq etiketi. Qoca adama müraciət. □ Ey pir, daha səbrim tükənmiş. (S.S.Axundov).

3. Bir təriqət banisi və ya başçısı.

4. Məcazi mənada: ustad, başçı, müəllim. □ Qıraram dəstəni, vurram nəfəri; Ərənlərin piri yanımda gərək ! (“Koroğlu”).

pir ² [pir] isim

İlahiyyat. Ocaq, müqəddəs yer, ziyarətgah. □ Bakının ətrafındakı kəndlərin bir qismində bir çox pirlər, ocaqlar, ziyarətgahlar vardı. (H.Sarabski).

piramida [piramida] isim yunan

1. Riyaziyyat. Oturacağı çoxbucaqlı və ya üçbucaqlı; yanları isə üçbucaqlı olan həndəsi cisim. □ Dördbucaqlı piramida. Piramidanın yan üzləri.

2. Tarix. Qədim Misir fironlarının həmin şəkildə iri daşlardan qurulmuş çox nəhəng məqbərəsi.

3. Həmin şəkildə üst-üstə yığılmış (qalanmış) şeylər qrupu. □ Bu taxta və sementi səhrada geodeziya piramidaları tikən inşaat briqadalarına göndərirlər. (Ə.Sadıq).

4. Sirkdə adamların bir neçə sıra bir-birinin üstündə durmasından ibarət gimnastik və ya akrobatik fiqur.

5. Bilyard oyununda oyunun başlanğıcında üçbucaq şəklində düzülən şarlar. □ Şarları piramida düzmək.

piramidal [piramidal] sifət

Piramida şəklində olan, piramidaya oxşayan.

piramidka [piramitk'a] isim rus

Oxa keçirilən, getdikcə kiçilən müxtəlif rəngli halqalardan ibarət uşaq oyuncağı.

piramidon [piramidon] isim yunan

Tibb. Ağrıkəsən və qızdırmanı salan dərman.

pirani [pira:ni] sifət fars

1. Qoca, ağsaqqal, ixtiyar, nurani. □ Pirani kişi.

2. Məcazi mənada: qoca, ağsaqqal, ixtiyar, nurani. □ Bu nurani dünya, pirani dünya; Əzəldən meyvəli bir bağa bənzər. (M.Şəhriyar).

piranilik [pira:nilix'] isim

Qocalıq, ağsaqqallıq, ixtiyarlıq, nuranilik.

piratlıq [piratdıx] isim

Tarix. Dəniz quldurluğu.

pirkeşik [pirkeşix'] isim rus

Arxaizm. 1917-ci il rus inqilabından qabaq mağazada qulluq edən xidmətçi; satıcı.