Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

piləmək [piləməx'] feil

Odu üfürüb alışdırmaq, yaxud nəfəsli musiqi alətlərini səsləndirmək üçün ağzını hava ilə doldurub püfləmək. □ Birisi sacın altını gah piləyir, gah ətəkləyirdi. (Ə.Vəliyev).

pilətə [pilətə] isim rus

1. Üstündə xörək bişirmək və ya evi qızdırmaq üçün ağneftlə yanan fitilli cihaz; kerosinka. □ Səriyyə pilətənin üstündəki xörəyi qarışdırmağa getdi. (M.Hüseyn).

2. Üstündə xörək bişirmək və ya evi qızdırmaq üçün işlədilən elektrik və ya qaz cihazı. □ Elektrik pilətəsi.

pilətəçi [pilətəçi] isim

Pilətə təmir edən usta.

pilik [pilix'] isim

Ocaq, tonqal və s.-ni yandırmaq üçün neft hopdurulmuş alışqan. □ Əskidən pilik. Ocağın altına pilik qoymaq.

pillə [pillə] isim fars

1. Pilləkənin çıxarkən və ya düşərkən ayaq qoyulan üfüqi hissələrindən hər biri. □ Ləman ucadan gülüb, bir neçə pillə qalxdı... (H.Seyidbəyli).

2. Pillələr şəklində (cəmdə) – pilləkən. □ Çatıb evə, pillələri; Birnəfəsə çıxır Reyhan. (M.Dilbazi).

3. Məcazi mənada: inkişafın dərəcəsi, mərhələsi. □ İnkişafın yüksək pilləsi.

4. Məcazi mənada: mərtəbə, səviyyə, dərəcə. □...hesabdarlıqdan bir pillə yuxarı qalxmaq fikrində idi. (M.İbrahimov).

5. Hissə. □ Raket bir neçə pillədən ibarətdir.

pilləkən [pilləkən] isim fars

Çıxmaq və düşmək üçün pillələrdən düzəldilmiş qurğu. □ Daş pilləkən.

pilləli [pilləli] sifət

1. Saylardan sonra gələrək, pilləkənin neçə pillədən ibarət olduğunu göstərir. □ 10 pilləli pilləkən.

2. Bir neçə pillədən ibarət olan, pillələri olan. □ Pilləli raket.

pillə-pillə [pillə-pillə] zərf

1. Pillələri bir-bir çıxaraq və ya düşərək. □ Pilləkəni pillə-pillə çıxmaq.

2. Mərtəbə-mərtəbə. □ Qayalıqlı dağın ətəyində pillə-pillə salınmış kəndin bomboz evləri... (M.Rzaquluzadə).

3. Məcazi mənada: tədricən, yavaş-yavaş. □ Ucalırıq pillə-pillə; Boy atırıq qarış-qarış. (B.Vahabzadə).

pilot [pilot] isim fransız

1. Uçucu aparatları idarə edən təyyarəçi. □ Təklənmiş pilot quzğunların birini vurub yerə saldı. (M.Hüseyn).

2. Hər hansı işə, layihəyə dair ilk yoxlama, sınaq addımı. □ Verilişin pilot versiyası.

pilotaj [pilotaj] isim fransız

1. Uçucu aparatları idarə etmə məharəti; təyyarə ilə manevr etmə. □ Yüksək pilotaj.

2. Hər hansı layihənin kütləvi tətbiqindən əvvəl aparılan araşdırma, sınaq tədbirləri. □ Pilotaj mərhələsində dərsliklərin bir çox qüsurları aşkar olundu.

pilotka [pilotk'a] isim rus

Əsgəri yay baş geyimi (ilk dövrlərdə ancaq pilotlarda). □...Pilotkalarını yanlarına atıb oturmuş üç əsgər söhbət edirdi. (Ə.Əbülhəsən).

pilpilə [pilpilə] isim

Dialekt. Palçıq vulkanı. □ Ləpələrin üstündə; Əbədi neft qaynayan; Pilpilələr görmüş o! (İ.Səfərli).

piltə [piltə] isim

1. Bəzi işıqlandırıcı və qızdırıcı cihazlarda (pilətə, lampa, şam və s.) yanan lent, ip, qaytan. □ Lampaya piltə salmaq. Şamın piltəsini düzəltmək.

2. Partlayış işləri apararkən alışqanı alışdırmaq və müəyyən məsafəyə ötürmək üçün qaytan; fitil. □ Dinamitin piltəsini ki gördün? (C.Cabbarlı).

3. Tibb. Qanaxmanı dayandırmaq və ya çirki sorub çəkmək üçün yaranın içinə, yaxud boşluğa qoyulan mikrobsuzlaşdırılmış tənzif (cuna) parçası; tampon. □ Cərrah Səfərin yarasının piltəsini yenicə dəyişmişdi. (Y.V.Çəmənzəminli).

piltələmə

piltələmək [piltələməx'] feil

1. Pilətə, lampa və s.-yə piltə keçirmək, piltə salmaq. □ Lampanı piltələmək.

2. Tibb. Yaraya və ya boşluğa piltə (tampon) qoymaq. □ Yaranı piltələmək.