Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

haylaz [haylaz] isim

Vaxtını boş-boşuna, səmərəsiz keçirən adam, işə çıxmayan, işləməyi sevməyən adam; tənbəl, xeyirsiz adam. □ ..Alçaq, haylaz! (H.Cavid).

haylazlıq [haylazdıx] isim

Haylaz adamın xasiyyəti.

haylı-küylü [haylı-küylü]

hazır [hazır] sifət ərəb

1. Bir işi icra etmək üçün lazım olan hər şeyi olan; amadə. □ Mən hazıram, gedə bilərik.
2. Bir işi görməyə razı olan, həvəs, meyil göstərən. □ O bizimlə getməyə hazırdır.
3. Hazırlanmış; işlənməyə, istifadəyə yarar vəziyyətdə olan; tikilmiş və ya hazırlanmış halda satılan. □ Nahar hazırdır. Hazır paltar.
4. Qabaqcadan düşünülmüş, qabaqcadan fikirdə tutulmuş, hazırlanmış (söz, cavab və s. haqqında); hazırlanmış, yetişdirilmiş, öyrədilmiş, təlim keçmiş. □ Hazır cavab. Hazır mütəxəssis.
5. Söhbəti gedən yerdə olan, şəxsən orada iştirak edən.
6. Zərf kimi: indi ki, madam ki, lap yerində. □ Hazır gəlmisən, bu işi də gör.

hazır-amadə [hazır-ama:də] sifət

1. Bir işi icra etmək üçün lazım olan hər şeyi olan.
2. Zərf kimi: bir işi icra etmək üçün lazım olan hər şeyi olan. □ Qapının ağzında nökər Vəli hazır-amadə durubdur. (Ü.Hacıbəyov).

hazırcavab [hazırcavap] sifət ərəb/fars

Başqasının sözünə və ya sualına dərhal münasib cavab tapıb söyləyə bilən, söz altında qalmayan. □ Hazırcavab adam.

hazırcavablıq [hazırcavapdıx] isim

Hazırcavab adamın hal və keyfiyyəti; hazırcavab olma, söz altında qalmama. □ Onun hazırcavablığı hamını valeh edir.

hazırda [hazırda] zərf

İndi, bu saat, indilikdə, indiki halda. □ İçərişəhərin hazırda beş darvazası varsa da, keçmişdə bunlar dörd imiş. (H.Sarabski).

hazırkı [hazırki] sifət

Keçmişdə və gələcəkdə deyil, indi, hazırda olan; indiki. □ Hazırkı vəziyyət. Hazırkı zaman.

hazırlama

hazırlamaq [hazırramax] feil

1. İşlətmək və ya istifadə üçün yararlı hala salmaq, hazır etmək. □ Yorğan-döşəyi hazırlamaq.
2. Hər hansı məqsəd üçün öyrətmək, lazımi bilik vermək, təlim etmək. □ Kadr hazırlamaq. Mütəxəssislər hazırlamaq.
3. Bir şeyi yerinə yetirmək, həyata keçirmək üzərində çalışmaq, əlləşmək. □ Rolunu hazırlamaq. Tamaşa hazırlamaq.
4. Xörək və s. bişmiş bişirmək, bişmiş hazır etmək. □ Xörək hazırlamaq.
5. Çay qoymaq. □ Gülsənəm arvad səhər tezdən qalxıb sobanı qalamış və oğlu üçün çay hazırlamışdı. (M.Hüseyn).
6. Süfrə salmaq, yemək-içmək üçün lazım olan hər şeyi süfrə üzərinə qoymaq. □ Süfrəni də nə zamandır; hazırlamış evdə nənə. (M.Dilbazi).
7. Sonradan işlətmək üçün tədarük etmək, ehtiyatını görmək, hazır etmək. □ Heyvanlar üçün yem hazırlamaq.
8. Bir iş görmək niyyətində olmaq, bir şey etməyə hazırlaşmaq, bir şey qurmaq. □ Hiylə hazırlamaq.
9. Qayırmaq, düzəltmək. □ Fabrik üsulu ilə məmulat hazırlamaq.
10. Qabaqcadan düşünüb yazmaq, tərtib etmək, hazır etmək. □ Ərizə hazırlamaq.

11. Qabaqcadan düşünüb nəzərdə tutmaq, hazır etmək, yadda saxlamaq. □ Cavab hazırlamaq.

12. Olmuş və ya gözlənilən acı bir hadisə xəbərini dərk etmək üçün birində qabaqcadan müvafiq əhvali-ruhiyyə yaratmaq.

hazırlanma

hazırlanmaq [hazırrammax] feil

1. “Hazırlamaq” feilinin məchul növü. □ Patronlar yoxlanıldı, qumbaralar, pulemyotlar hazırlandı. (Ə.Vəliyev).
2. Hazırlıq işləri aparılmaq. □ Qonaqları qarşılamağa hazırlanmaq.
3. Hazır olmaq, özünü hazırlamaq, hazırlaşmaq. □ Bayrama hazırlanmaq.
4. Qayrılmaq, düzəldilmək. □ Əlavə çoxlu ehtiyat hissələri hazırlandı.

hazırlaşdırılma

hazırlaşdırılmaq [hazırraşdırılmax] feil

Hazır edilmək, hazır hala salınmaq.