Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

danma

danmaq [dammax] feil

1. İnkar etmək, boynuna almamaq, boynundan atmaq. □ Bildiyini danmaq. Öz sözünü danmaq.

2. Bir şeyin mövcud olduğunu qəbul etməmək, rədd etmək, inkar etmək. □ Mən yekəlikdə adamın diriliyini danırlar. (Mir Cəlal)

3. Gizləmək. □ Uzaqlarda, bəlkə dağlar dalında; Nişanlın var, onu məndən danırsan? (Ə.Cəmil)

dansaq [dansax]

dansıq [dansıx] isim

Dialekt. Abır, həya. □ Dansığını itirmək.

dar¹ [dar] sifət

1. Ensiz. □ Dar küçə. Dar yol. Dar keçid.
2. Çox sıx, sıxıcı, tarım. □ Dar köynək. Dar ayaqqabı.
3. Kiçik, balaca. □ Əslinə baxsan, bu dar həyətdə nə günəşli bir yer, nə də tamaşalı bir şey vardı. (Ə.Əbülhəsən)
4. Məcazi mənada: əhatəsi geniş olmayan; məhdud, birtərəfli. □ Dar düşüncə. Dar elmi sahə.
5. Məcazi mənada: çox az, çox məhdud, qeyri-kafi, yaxud namünasib (bəzən “bu dar vaxtı, bu dar vaxtda” tərkib şəklində işlənir). □ Vaxt çox dar idi. Bu dar vaxtı sən getmə. (C.Cabbarlı)

dar² [dar] isim fars

Edama məhkum olunanları asmaq üçün dikəldilən dirək; dar ağacı. □ Dar ağacını da təpənin üstündə qurublar. (“Koroğlu”)

dar³ [dar] isim ərəb

Klassik ədəbiyyatda “ev”, “məskən”, “məhəl”, “məkan” mənalarında bir sıra tərkiblərdə işlənmişdir.
Qeyd: ...dar. Bəzi isimlərin axırına gətirilərək onlara müxtəlif məna verən fars mənşəli şəkilçi; məsələn, evdar, əməkdar, mülkədar, binəkdar, məhsuldar və s.

dara-bara [dara-bara] isim

Mübahisə, dalaşma, dava, küsüşmə, söyüşmə.

daraba [daraba] isim

1. Dialekt. Taxtadan və s.-dən hasar; arakəsmə. □ Otağı daraba ilə iki hissəyə ayırmaq.
2. Dialekt. Evin yanında taxtadan və s.-dən düzəldilmiş tikili. □ Bu dünyada əlindən min bir peşə gəlirdi: ...anbar qurmaq, daraba salmaq... (S.Rəhimov).
3. Dialekt. Taxıl saxlamaq üçün böyük taxta yeşik. □ Darabadan bir ovuc düyü götür.

darağaoxşar

daraq [darax] isim

1. Saçı darayıb düzəltmək üçün dişli alət. □ Narındişli daraq. Başını daraqla daramaq.

2. Qadınların saçlarını bir yerdə saxlamaq və bəzək üçün saçlarına taxdıqları zinət şey.
3. Yun və s. lifli şeyləri daramaq üçün alət. □ Yun darağı. Kətan darağı.
4. Müxtəlif məqsədlər üçün işlədilən darağaoxşar alətlərin, yaxud onların bu şəkildə olan hissələrinin adı. □ İpləri darağa düzmək. Toxuma dəzgahının darağı.
5. Araba oxunun söykəndiyi oyuq. □ Pəri arabanın darağını buraxmırdı. (Ə.Əbülhəsən).
6. Silahın (tüfəngin və s.-nin) sandığına keçirilən patronları yan-yana qoymaq üçün qab, qutu. □ Tüfəngin üstündəki dolu patrondaşın daraqları parıldayırdı. (M.Hüseyn).
7. Ot dırmığı. □ Biçilən otu daraqla tağlamaq.
8. Zoologiya. Balıqların hava yerinə su alıb verdikləri dəlikləri qapayan qulağaoxşar qanadcıqlar.
9. Zoologiya. Bəzi quşların başında yelpiyəoxşar kəkil; pipik. □ Şanapipiyin darağı.
10. Bal şanı. □ Qış üçün hazırlanmış daraq balı.
11. Pambıq gülü. □ Quraqlıq olanda pambıq darağını tökər.

daraqağzı [darağağzı] isim

Darağın dişlərindən tökülən yun və s. qırıntıları.

daraqbatmaz [daraxbatmaz] sifət

Qalın, gur, sıx, yaxud dolaşıq, pırtlaşıq, dolaşıb bir-birinə sarılmış. □ ...əlini sıx və daraqbatmaz qara saçlarına aparıb gəzdirdi. (S.Rəhimov).

daraqcıq [daraxcıx] isim

Kiçik daraq.

daraqçı [daraxçı] isim

1. Daraq düzəldən usta.
2. Muzdla yun darayan (adam). □ Daraqçıya daramaq üçün yun aparmaq.

daraqçılıq [daraxçılıx] isim

1. Daraq düzəltmə sənəti.
2. Yun darama sənəti. □ Daraqçılıqla məşğul olmaq.

daraqdişi [daraxdişi] zərf

Daraq dişləri kimi bir boyda, yan-yana və sıx. □ Sərvinazla Muradın briqadalarının əkdiyi pambıq daraqdişi bitmiş. (Ə.Vəliyev).