Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

axtarışçı [axdarışcı] isim

Bir şey axtaran, yeni üsul, yeni yol və s. axtaran. □ Yazıçı, şair, dramaturq, tənqidçi axtarışçı olmalıdır (S.Rəhimov).

axtarışma

axtarışmaq [axdarışmax] feil

Hərtərəfli axtarmaq, aramaq, tapmağa çalışmaq. □ Necə eyb axtarışırlar, necə gör yoldan azırlar, nə görürlərsə yazırlar (M.Ə.Sabir).

axtarma

axtarmaq [axdarmax] feil

1. Gizli, yaxud gizlədilmiş və ya itmiş bir şeyi tapmağa, üzə çıxarmağa çalışmaq, aramaq. □ Yerə düşmüş iynəni axtarmaq. Axtaran tapar (Atalar sözü).
2. Əldə etməyə çalışmaq; arzu etmək, bir şeyin olmasına, əmələ gəlməsinə, baş verməsinə çalışmaq. □ İş axtarmaq. Özünə otaq axtarmaq. Dava-dalaş axtarmaq.
3. Yoxlamaq, araşdırmaq, müayinə etmək, təftiş etmək. □ Ciblərini axtarmaq. Stolun yeşiklərini axtarmaq.
4. Ummaq, gözləmək. □ Onda nə ədəb axtarırsan. Bizdə elə şeylər axtarma.
5. Məcazi mənada: həddindən artıq fikir vermək. □ Böyük işlərə fikir vermir, amma xırda şeyləri axtarır.

axtartmaq [axtartmax] feil

Bir başqası vasitəsilə axtarmaq. □ Xan səni axtardır ki, tutdursun, öldürsün (M.F.Axundzadə).

axterpik [axterpik'] isim

İdman. Yaxtın gövdəsinin arxa tərəfində olan axırıncı ara bölmə.

axterşteven [axterşteven] isim

İdman. Yaxtın gövdəsinin quruluş hissəsi; yaxtın kilinin (gəmi gövdəsinin alt hissəsinin əsasını təşkil edən və gövdə uzununa qoyulan tir) arxa hissəsi ilə bitişdirilmiş şaquli tir.

ax-tüf [ax-tüf] isim

Tüpürmə, bəlğəm gətirmə.

ax-uf [ax-uf] isim

Heyifsilənmə, sızlama, inləmə; inilti. □ Yalıncaq ax-ufla heybəsini açıb, oradan .. bir ipək köynək çıxardı (M.Rzaquluzadə).

axund [axund] isim

1. İlahiyyat. İslamda dini rütbə.
2. İlahiyyat. Xüsusi təhsil görmüş din xadimi. □ Xalıq bir dəstə pul çıxarıb axundun ovcuna basdı. (S.Rəhimov).

axundluq [axuntdux] isim

İlahiyyat. Axund sənəti, işi; mollalıq, ruhanilik. □ Bu axundluqla keşişliyi boynumuza qoyub, dünyanı bizə haram eləyiblər. (Y.V.Çəmənzəminli)

axur [axur] isim

1. Heyvanlara yem tökmək üçün taxtadan, daşdan və s.-dən hazırlanan divara yapışıq qab, qutu. □ Nadir axura arpa, saman töküb tövlənin o biri başında olan səkinin üstünə çıxdı (B.Talıblı)
2. Dialekt. İçində üzümü əzib, suyunu çıxarmaq üçün içərisi yonulub dərinləşdirilmiş tava daşı. □ Baba isə üzümləri dərib gətirər, daş axura töküb, şalvarını dizinədək çırmalayır.. və şirə yığırdı. (H.Sarabski)

ax-vay [ax-vay]

aid [a:yit] ədat ərəb

Nisbəti və əlaqəsi olan, təəllüqü olan, məxsus. □ İdarəyə aid işlər. Dilçiliyə aid terminlər. Məsələ bizə aid deyil.