Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

NARXANIM

fars. mürəkkəb adların tərkibində işlənən nar sözü və azərb. Xanım adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.

Narxanım (bax: ad – NAR; XANIM) qadın adınar kimi şirin, gözəl (qadın, qız) anlamını ifadə edir.

NARIN

azərb. narın sözündən olub, son dərəcə xırda, toz kimi anlamındadır. Zərif, incə, nazik kimi məcazi mənalarda da işlənir. Narın qadın adı da sözün məcazi mənası ilə əlaqədar olub, zərif, incə (qadın, qız) anlamını ifadə edir.

NARINC

fars. narınc sözündəndir. Narınc qadın adı həmişəyaşıl sitrus meyvə ağacının və bu ağacın xoş iyi olan meyvəsinin adındandır.

NARINGÜL

azərb. Narın və fars. mürəkkəb adların tərkibində işlənən Gül adlarının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.

Narıngül (bax: ad – NARIN; GÜL) qadın adı incə, zərif gül kimi gözəl (qadın, qız) anlamını ifadə edir.

NATELLA

latın. natella sözündən olub, işıqlı, nurlu mənasındadır.

Natella Cənubi Qafqazın hər üç respublikasında mövcud qadın adlarındandır. Gürcü şəxs adları lüğətlərində sarışın mənası da qeyd edilmişdir. Bu gün Azərbaycanda Natella adının daşıyıcıları, əsasən, yaşlı nəslin nümayəndələridir.

NATƏVAN

fars. natavan (tavanistan) bacarmaq feilindəndir, dilimizə tərcümədə xəstə, gücsüz, bacarıqsız, taqətsiz, haldan düşmüş, zəif mənalarını ifadə edir.

Qarabağ hakimi İbrahim xan Cavanşirin oğlu Mehdi qulu xanın qızı, şairə, xeyriyyə işləri ilə Azərbaycanda tanınmış ziyalı xanımlardan biri olan Xurşudbanu Natəvanın (1832-1897) təxəllüsündəndir. Çox bacarıqlı, fəal şəxsiyyət Xurşudbanu oğlu Abbası erkən itirdiyindən özünə bu təxəllüsü götürmüşdür. Azərbaycan antroponimikasında təxəllüsdən yaranmış şəxs adları sırasında olan Natəvan qadın adı bu gün də məişətimizdə geniş yayılmış adlardandır. Adın dilimizin ahəng qanununa uyğun dəyişmiş Natavan forması da mövcuddur.

NATİQƏ

ərəb. natiq sözündəndir. Natiqə qadın adı dilimizdə nitq deyən, nitq söyləyən, kütlə qarşısında çıxış edən mənasında olan Natiq kişi adından (bax: ad – NATİQ) ənənəvi yolla yaranmışdır.

NAZ

fars. naz sözü nazlı qız, şıltaq, ərköyün, yeri gələndə əylənmək üçün naz, qəmzə, işvə göstərən, əzilib-büzülən və s. buna yaxın anlamları ifadə edir.

Klassik ədəbiyyatda həddən artıq işlənən söz və ifadələr sırasındadır. Naz Azərbaycan antroponimikasında müstəqil şəxs adı kimi mövcud olmasa da, kifayət qədər mürəkkəb qadın adlarının tərkibində nazlı qız, nazlı gözəl mənasında komponent kimi çıxış edir.

NAZAN

fars. naz sözündəndir. Nazan (bax: ad – NAZ) qadın adı özünü bəyəndirmək, diqqət çəkmək üçün nazlı hərəkətlər edən (qadın, qız) mənasındadır.

Adın daşıyıcılarından hazırda Sabancı Muzeyinin rəhbəri Nazan Ölçər ədəbiyyatşünas, türkoloq, ensiklopedik səciyyəli elmi yaradıcılığı olmuş, vətəndən uzaqlarda yaşamağa məcbur qalmış prof. Əhməd Cəfəroğlunun qızıdır.

NAZANGÜL

fars. Nazan və mürəkkəb adların tərkibində işlənən Gül adlarının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.

Nazangül (bax: ad – NAZAN; GÜL) qadın adı nazlı, gözəl, naz edən gözəl anlamlarını ifadə edir. Adın təhrif olunmuş forması Nazəngül də sonradan müstəqil qadın adı kimi rəsmiləşmişdir.

NAZƏNGÜL

NAZBACI

fars. mürəkkəb adların tərkibində işlənən naz və azərb. bacı sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.

Nazbacı (bax: ad – NAZ; BACI) qadın adı nazlı bacı, nazlı qadın, qız anlamlarını ifadə edir.

NAZBİKƏ

fars. mürəkkəb adların tərkibində işlənən naz sözü və azərb. Bika adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.

Nazbikə (bax: ad – NAZ; BİKƏ) qadın adı nazlı qız, nazlı gənc qadın anlamlarını ifadə edir.

NAZƏNDƏ

fars. nazanda sözündəndir. Nazəndə qadın adı başdan ayağa naz, qəmzə içində olan gözəl mənasını ifadə edir.

NAZƏNİN

fars. nazanin sözündəndir. Nazənin qadın adı nazlı, işvəli, nazı-qəmzəsi çox olan, işvəli gözəl mənasını ifadə edir.

Klassik ədəbiyyatda gözəlin epitetlərindəndir.