Azərbaycan dastanlarının leksikası

eyi olmaq

Yaxşı olmaq. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

eyvan

1. Köşk, qəsr.

2. Böyük otaq.

3. Balkon. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Dastanda 2-ci mənada işlənir.

Namərdlər durar iraq,

Mərdlər üçün arxa, dayaq,

Büllur şüşə, eyvan otaq,

Döşəməyə xalısı var.

                        (“Düratın itməyi”)

eyvalla ərəb

1. Sağ ol, xudahafiz, Allah amanında.

2. Təşəkkür.

3. Yaxşı, əlbəttə, şübhəsiz, qoy belə olsun. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Mızrağının ucun salla,

Düşmənə demə “eyvalla”.

Hər tərəfdən beş-on kəllə

Heç kəsib asdığın varmı?

               (“Koroğlunun Ərzurum səfəri”)

ey-valla

eyş-işrət ərəb

Kef, zövq-səfa. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Koroğlu Həmzə bəylə vidalaşıb yola düşdü. Xunis ellərindən bir mənzil uzaqlaşdıqdan sonra yol qırağında camaatı eyş-işrətlə məşğul olan bir neçə çadır gördü. (Paris nüsxəsi, 6-cı məclis)

eyn ərəb

Göz, bəbək. (“Koroğlu” dastanının lüğəti) 

Koroğlunun eyni lap açıldı:

– Sözünün axırını yaxşı gəldin, ay Aşıq Cünun! (“Mərcan xanımın Çənlibelə gəlməyi”) (İ.A.,B.A.)

eyni açılmaq

Qaş-qabağı açılmaq, kefi yaxşılaşmaq, dilxorluğu keçmək. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

eyi

Yaxşı. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

eyilik

Yaxşılıq. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Sənin ayağından öpməyə özümü layiq bilmirəm, heç olmasa, icazə verərdin, atının dırnağından öpərdim, bu eyilikdən bir misqal çıxardım. (“Mərcan xanımın Çənlibelə gəlməyi”) (İ.A., B.A.)

eyhəna

Olmaya, olmaya-olmaya, işdir, birdən. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

İşdi eyhəna birdən tutulsam onda bir qurğu vurub Koroğlunu Bayazidə göndərəcəyəm. (“Koroğlunun Bayazid səfəri”)

eyhana

elat

Bir yurdda, bir yerdə yaşayan camaat, xalq, el. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Biz elatıq, obalarımız isə dağın o tərəfındədi. Obalarımıza çatandan sonra başqa ata minib öz atlarımızı ona verərik. (Paris nüsxəsi, 5-ci məclis)

*

Məclisdə Bolu bəy adlı biri var idi. O, əlli min elatın başçısı idi. (Paris nüsxəsi, 11-ci məclis)

elaca

Düşmən. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Koroğlu der, biz də düşdük selaca,

İçimizdə törüyübdü elaca,

Əlim yetməz Qıratınan qılıca,

Mən bu kilisədə qaldım, neynəlim.

                                    (Paris nüsxəsi, 8-ci məclis)