Jurnalistika terminləri lüğəti

kod

fr. code – işarə

İnformasiyanın ötü­rül­məsi, işlənməsi və saxlanması üçün istifadə edilən şərti işarə, simvollar və siqnallar sistemi.

kodeks

lat. codex – kitab

1. Hər hansı fəaliyyət sahəsinin tənzimlənməsi üçün sistemləşdirilmiş qanun normaları toplusu. 

2. Müəyyən prinsip və normaların, qanunla tənzimlənməyən, lakin hamının əməl et­məli olduğu davranış qaydalarının toplusu.

kodlaşdırma

fr. code – işarə

İnfor­ma­­siyanın bilavasitə istifadə üçün yararlı ­for­matdan ötürülmə, saxlanma və ya avtomatik işlənmə üçün lazımi formata salın­ması üsulu.

kodlaşdırılmış sənəd

kodlu yayım

Radio və televiziya siqnal­larının şifrlənmiş, qapalı və adətən, pullu yayımı.

kodsuz yayım

Radio və televiziya siq­nal­larının açıq (pulsuz) yayımı.

koqnitiv dissonans

lat. cognitio – dərk­etmə + lat. dissonantia – uyğunsuzluq, ­qa­rışıqlıq

İnformasiyanın məqsədli şə­kildə xüsusi təqdimat formasının insanlar­da yaratdığı psixoloji diskomfort, çaş­­­­qınlıq.

kollaj

fr. collage – yapışdırmaq

1. Təsviri sənətdə müəyyən materialların faktura və rənginə görə onlardan fərqlənən hər hansı müstəvi, yaxud özül üzərində yanaşı ya­pış­dırılması üsulu, habelə bu üsulla yaradılmış əsər. 

2. Qəzetlərdə, jurnallarda fotoların bir blokda montajı.

kollegiya

lat. collegium – birlik, yoldaşlıq

Bir qrup vəzifəli şəxsi, yaxud eyni peşə sahiblərini birləşdirən inzibati, məsləhətçi və ya idarəedici orqan.

Mətbuatda, nəş­riyyatlarda və bəzi hallarda elektron KİV-də yaradılan belə orqanlar «redaksiya K.-sı» adlandırılır. Redakisya K.-sı, adətən, geniş səlahiyyətlərə malik olur, nəşrin pro­qramının hazırlanmasında, tematik plan­­ların təsdiqlənməsində iştirak edir. Lakin bəzən redaksiya K.-sı cəmiyyətdə yüksək nüfuza malik şəxslərdən tərtib edilir və əsasən, təmsilçilik funksiyası yerinə yetirir.

kollektiv bölüşdürücü şəbəkə

Teleradio proqramlarını peykdən, efirdən və ya kabel xətti ilə qəbul edərək abonentlər arasında paylaşdıran sistem.

kollektiv əsər

İki və daha çox fiziki şəxsin üçüncü tərəfin təşəbbüsü və rəh­bərliyi ilə onun öz adından nəşr etdirməsi üçün ya­ratdığı əsər.

kolontitul

fr. colonne – sütun + lat. titulus – başlıq, yazı

Səhifənin yuxarı və ya aşağı hissələrində əsas mətndən ayrı yerləş­di­rilən sətir, xidməti informasiya.

K.-da dövri nəşrin adı, sayı, tarixi, səhifənin nöm­rəsi, yaxud əsərin və onun müəllifinin adı verilir. Çox vaxt K. mətndən qrafik üsullarla da fərqləndirilir.

kolorit

lat. color – rəng

Əsərin, materialın dilində, təsvir və təhkiyədə spesifik ­mə­­­­­qamların məcmusu; özünəməxsus tərz.

K. anlayışı çox vaxt obrazların nit­qində, davranışında, məişətində təzahür edən sosial mənşə, xüsusilə millilik ele­ment­ləri ilə bağlıdır. Müəllif nitqin im­kan­larından istifadə edərək etnik detallara nə qədər çox diqqət yetirirsə, milli K. də əsər­də bir o qədər qabarıq nəzərə çarpır və s.

kolumnist

ing. column – sütun

1. Mətbu nəşrdə hər hansı daimi rubrikanı aparan ­jurnalist.

Termin 1915–20-ci illərdə Amerika mətbuatında yaranıb. 

2. Televiziya və radioda, əsasən, monoloq tipli verilişın daimi aparıcısı.

komiks

ing. comic < yun. komikos – şən, gülməli

Süjeti təşkil edən hadisələrin şəkillər vasitəsilə nəql olunduğu əsər.

İlk K.-lər XIX əsrin sonlarında ABŞ mət­bu­a­tında meydana gəlib. Onlar sosial məz­munlu, komik xarakterli süjetə malik ol­duqları üçün K. adlandırılıb. Zaman keç­dikcə K.-lərin mövzusu genişlənib; burada fantastika, detektiv, superqəhrəmanların macəraları üstünlük təşkil etməyə baş­layıb. K. çox vaxt mətnin və vizual təsvirin vəh­dətini nəzərdə tutur, buna görə onun, adə­tən, iki müəllifi (yazıçı və rəssam) olur. Bir sıra K.-lər mövcud əsər­lərin süjeti əsasında yaradılır, digərləri elə K. şəklində meydana çıxır və məşhurlaşır. Sten Linin populyar «Hörümçək adam» K.-i yazıçının rəssam Stiv Ditko ilə əməkdaşlığı nəti­cəsində ya­ranmış orijinal əsərlərə misaldır.