All dictionaries

şirələnmək [şirələmməx'] feil

1. Şirə ifraz etmək, şirə buraxmaq, şirə salmaq, sulanmaq, tam yetişmək. □ Payız vaxtı bağçamızın heyvaları dəyəndə; Şaftalılar şirələnib budağını əyəndə; Xonça tutub göndərərəm sənin də öz payını. (S.Vurğun).
2. Şirə vurulmaq, şirə çəkilmək. □ Divarlar tərtəmiz şirələnmişdir.

şirəli [şirəli] sifət

1. Şirəsi olan, sulu. □ Şirələ meyvə. Şirəli yem. Şirəli bitki.
2. Şirə vurulmuş, şirə çəkilmiş, şirələnmiş. □ Həyətin o biri tərəfində nazik bir daş divarla müntəzəm tikilmiş ... şirəli mətbəx ... görmək olardı. (H.Sarabski). 
3. Şirəyə bulaşmış, şirə sürtülmüş. □ Şirəli əl. Şirəli paltar.
4. Məcazi mənada: təravətini, məlahətini itirməmiş, gözəşirin, xoş, duzlu. □ Dürdanə xanım yaşı altmışa yaxın, qədd-qamətli, hələ çox canı şirəli bir arvaddı. (Ə.Əbülhəsən).

şirəlik¹ [şirəlix'] isim

Şirə çəkmək üçün yararlı, şirə çəkməyə məxsus. □ Şirəlik meyvə. Şirəlik üzüm.

şirəlik² [şirəlix'] isim

Şirə çıxarılan yer, şirədən ibarət torpaq. □ ...şirəlikdə şirə qazırdı. (Ə.Əbülhəsən).

şirəpus [şirəpus] isim fars

Arxaizm. Şirə çəkməyə məxsus tüklü dəri parçası. □ Qıza bir darbalaq tuman geydirib, əlinə bir parça şirəpus verib gününü göy əsgiyə düyünlərdilər. (H.Sarabski).

şirəpust [şirəpus]

şirəyi [şirəyi] isim

Botanika. Sarırəngli, girdədənəli, tezyetişən, şirin üzüm növü.

şiri-jəyan [şiri-jəyan] isim fars

Qızmış şir, qızmış aslan (təşbeh məqamında işlənir). □ Ay baba, mən bu sözü yazdım əyan olmağa; Bakılılar and içib şiri-jəyan olmağa. (C.Cabbarlı).

şiri-nər [şiri-nər] isim fars

1. Erkək aslan.
2. Qoşma kimi məcazi mənada: təşbehlərdə erkək aslan anlamında işlənir. □ Mənəm şiri-nərtək meydanda gəzən; Xışm ilə düşmənin bağrını əzən. (“Koroğlu”).

şiriklənmək [şirix'ləmməx'] feil

Meyillənmək. □ Həvəsində olmaq. Aludə olmaq.

şirin [şirin] sifət fars

1. Ağızda şəkər, bal və s. kimi xoş tam verən; dadlı, ləzzətli. □ Şirin armud. Şirin meyvə. 
2. Şəkərlə, balla, mürəbbə və s. ilə hazırlanan. □ Şirin qoğal. Şirin yeməklər. 
3. Zərf kimi məcazi mənada: ləzzətlə, böyük həvəslə, iştaha ilə, şirin-şirin. □ ...Rəna elə şirin yatmışdı ki, qulağının dibində top da atılsaydı oyanmazdı. (E.Sultanov). 
4. İçməli, içməyə yarar; tərkibində duz olmayan (su haqqında). □ Şirin su balıqları.
5. Məcazi mənada: xoş, səfalı, dadlı, zövqverici, ləzzətli. □ ...həyat necə şirin və əzizdir, xüsusən ki, ... təxti-səltənətin üstündə. (M.F.Axundzadə).
6. Məcazi mənada: çox qiymətli, çox əziz. □ Həsən xan, insan üçün dünyada hər naz-nemətdən şirin şey gözdür. (“Koroğlu”).
7.Məcazi mənada: ürəyəyatan, xoşagələn, xoş. □ Şirin söz. Şirin danışıq.
8. Məcazi mənada: xoş, səfalı, fərəhli, məsud. □ Şirin tələbəlik illəri. Şirin ailə həyatı.
9. Məcazi mənada: qızğın, canlı, maraqlı. □ Lütfəli bəy və bir neçə bəylər oturub şirin söhbət eyləyən vaxtda Nəbi içəri girir. (“Qaçaq Nəbi”).
10. Məcazi mənada: xoşagələn, mehriban, riqqətli. □ Gəncliyin qəribə xəyalları şirin vədlər verirdi. (İ.Əfəndiyev). 
11. Bəzi yeməli bitkilərin adlarının tərkib hissəsi. □ Şirin biyan. Şirin bibər.
12. Çox gözəl olmadığı halda, olduqca sevimli, cazibəli görünən; qanışirin, suyuşirin. □ Şirin qız. Şirin uşaq.

şirincə [şirincə] sifət

1. Bir az şirin, azca şirin, şirintəhər.
2. Çox şirin. □ Aşıq şirin camalım; Versin şirin cam, alım. Qonşuda bir qız sevdim; Odur şirincə malım. (Bayatı).

şirindil [şirindil] sifət

Xoşdanışan, dilişirin, gülərüzlü. □ Şirindil qız.

şirindilli [şirindilli]

şirinhal [şirinhal]

şirinqovurma [şirinqovurma] isim

Kişmiş, qaysı, alça qurusu və s. ilə hazırlanan xuruş. □ Şirinqovurma plovla yeyilir.