Bütün lüğətlər

özünü bozartmax

Qazax

Həddi-büluğa çatmaq. □ Gədənin səsi gərrənif, özünü bozardıf diyəsən.

özünü qızartmax

Qazax

Həddi-büluğa çatmaq. □ Onun nə yaşı var, hələ heç özünü qızartmıyıf.

özvadına

Qazax

Öz gücünə, öz ümidinə. □ Özvadına qalsa, başaramaz o bu işi.

özyannan

Cəbrayıl

Guya, guya ki. □ Özyannan indi kişi xeylağıdı, gör nə deyir.

özəlləməg

Lənkəran

Yoğurmaq.

öc

İntiqam. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Tacir deyiləm bac alasınız, paşa deyiləm öc. (“Koroğlunun İstanbul səfəri”)

öfkə

1. Ağ ciyər.

2. Hirs, qəzəb, hiddət. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Dastanda birinci məna işlənir.

Həzrət Əli kimi nərələr çəkən,

İgidlərin bağır öfkəsin sökən,

Əyri qılınc çəkən, qızıl qan tökən,

Əsirgəmə, vur, əllərin var olsun!

        (“Koroğlunun qocalığı”) (Koroğlu- Hümmət)

ög 

Qabaq, ön, qarşı.  (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Almasdan qılıncdır, poladdan yeyə,

Çeynərəm dəmiri, üflərəm göyə,

Olaram çərxəki, düşərəm ögə,

İstə, Təkəlidən dəlilər gəlsin!..

          (Əndəlib Qarcadaği. “Şeirlər məcmuəsi”)

öhd 

Öhdəlik. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

öhd eləmək 

Öhdəsindən gələ bilmək, bacarmaq, yetirmək, çatdırmaq. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Öhd eləsə, bir az maldan-puldan alıb ötürəcək. (“Koroğlunun Bayazid səfəri”)

*

Sən lap öhd eləsən mənim başımı istəyəcəksən, o da ki sənə qurbandı. (“Qulun qaçmağı”)

örüş

Mal-qara otarılan yer, geniş otlaq. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Rövşən daşı yerdən götürüb, örüşdə otlayan bir buzova atdı. (“Alı kişi”)

*

Koroğlu neçə gün yol getdikdən sonra bir mənzilə yetişdi. Qıratı örüşə buraxdı. Gözətçi Dəli Həsənə xəbər verdi ki, bir nəfər qoruğun çəmənində atını otarır. (Paris nüxsəsi, 2-ci məclis)

ötə

Üstün, artıq, betər. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Yaradan hoyuma yetə,

Bu müşkül mətləbim bitə,

Dürat da Qıratdan ötə,

Yandırır məni, yandırır.

                  (“Düratın itməyi”)

öyəc

İki, üçyaşar erkək qoyun. Variantlarda əyəş şəklində də işlənir. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Əylən deyim Qıratın qiymətini,

Səksən min sərkərdə mala da vermə!

Səksən min ağ tüklü qəmər öyəcə,

Səksən min xəzinə pula da vermə!

                 (“Həmzənin Qıratı aparmağı”)

*

– Mənim arıq qoyunum yoxdu, hamısı kökdü. Mənim qoyunlarım öyəcdi, onları uzman-dizman qoyun doğmayıb. (Paris nüsxəsi, 3-cü məclis)

 öyəş 

öynə

1. Dəfə, kərə.

2. Günorta yeməyinin vaxtı. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Atı sevib bəslə korpa (körpə)

Hayxıranda çıxsın sarpa,

Hər öynədə qırx tas arpa;

At igidin qardaşıdır.

       (“Koroğlunun Toqat səfəri”) (Hümmət Əlizadə)

*

– Xanım, yeddi qoyunun yarı şaqqası, yeddi batman unun çörəyi, yeddi batman düyünün aşı, yeddi tuluq şərab mənim bir öynəyimin xöyrəyidi. (“Koroğlu ilə Bolu bəy”)