Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

yağlanma

yağlanmaq [yağlammax] feil

1. Yağ sürtülmək, üzərinə yağ çəkilmək. □ Maşınlar yağlanır salınır, işə. (M.Rahim).

2. Yağa batmaq, yağlı olmaq; kirlənmək. □ Üst-başı yağlanıb. Paltarın yaxası yağlanıb.

3. Məcazi mənada: kökəlmək, ətlənmək, piylənmək. □ Qovurmalıq üçün saxlanılan bir cüt erkək o qədər yağlanmışdı ki, quyruqlarını çəkib apara bilmirdi. (Ə.Vəliyev).

4. Məcazi mənada: pullanmaq; pullu, varlı olmaq.

yağlatma

yağlatmaq [yağlatmax] feil

1. Yağ sürtdürmək, yağ çəkdirmək.

2. Kirlətmək, yağlı etmək, yağa batırmaq. □ Üst-başını yağlatmaq.

yağlayıb-ballamaq [yağlıyıp-ballamax] feil

Yalandan tərif etmək, dilə tutmaq.

yağlayıcı [yağlıyıcı] isim

1. Maşınları yağlayan fəhlə. □ Yağlayıcı vəzifəsi.

2. Sifət kimi: maşınlara yağ tökməyə və ya yağlamağa məxsus. □ Yağlayıcı nasos. Yağlayıcı cihaz.

yağlı [yağlı] sifət

1. Yağı olan, tərkibində yağ çox olan. □ Yağlı ət. Yağlı xörək. Yağlı balıq. Kiminə yağlı çörək, kiminə yağlı kötək. (Atalar sözü).

2. Tərkibində yağ maddəsi olan. □ Yağlı bitkilər.

3. Yağa bulaşmış, üzərində yağ ləkəsi olan; kirli, çirkli. □ Əlləri yağlı. Yağlı əsgiləri yumaq. Köynəyin boynu yağlıdır.

4. Məcazi mənada: pullu, varlı, gəlirli, yaxşı gəlir mənbəyi olan. □ Yağlı yer. Ağıldan yavandır, cibdən yağlı. (Atalar sözü).

5. Məcazi mənada: kəsərli, tutarlı, təsirli, şiddətli. □ Yağlı töhmət aldı. Kiminə yağlı çörək, kiminə yağlı kötək. (Atalar sözü).

yağlıca [yağlıca] sifət

1. Çox yağlı, olduqca yağlı. □ Yağlıca ət.

2. Botanika. İsim kimi: gəvən kitrəsi (bitki). □ Bəzi yerlərdə gəvən kitrəsini yağlıca da adlandırırlar. (S.Sadıqov).

yağlıxəmir [yağlıxəmir] isim

Xalq təbabətində yaranın üstünə, yaxud ağrıyan yerə qoymaq üçün yağ ilə yoğrulmuş, yağ qatılmış xəmir. □ Kərimin ayağına yağlıxəmir salıb yerə uzadardılar. (H.Sarabski).

yağlı-qara [yağlı-qara] sifət

1. Yağlı, hisli və kirli; çirkli.

2. Məcazi mənada: çirkin, kifir. □ Onun yağlı-qara çöhrəsi pörtüldü. (Ə.Əbülhəsən).

yağlılıq [yağlılıx] isim

1. Yağlı şeyin halı, tərkibində yağ olma. □ Ətin yağlılığı. Xörəyin yağlılığı.

2. Yağa batmış (bulaşmış) şeyin halı; kirlilik.

yağlıtərə [yağlıtərə] isim

Tərənin yeyilən növü; tərə.

yağlıvaça [yağlıvaça] isim

Dialekt. Yanları hündür balaca qulplu tava.

yağlı-yağlı [yağlı-yağlı] sifət

1. Çox yağlı, ləzzətli, dadlı, çox qidalı. □ Yağlı-yağlı xörəklər.

2. Məcazi mənada: şirin-şirin. □ Koxanın gözü qazanda, yağlı-yağlı söhbətlərdən elədi. (S.Rəhimov).

3. Zərf kimi məcazi mənada: şirin-şirin. □ Yağlı-yağlı danışmaq.

yağma¹ [yağma] isim

Soyğun, qarət, soyğunçuluq, talan, çapovul. □ Yağma etmək.

yağma²