Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

xrom [xrom] isim yunan

1. Kimyəvi element; açıq-boz rəngli bərk metal (metal məmulatın üstünü örtmək üçün bərk ərinti). □ Xromdan metallurgiyada paslanmayan polad, ferrixrom (dəmirlə xromun xəlitəsidir) hazırlanır. (M.Qaşqay).
2. Sifət kimi: həmin metalın duzlarında aşılanmış yumşaq, nazik dəri və bu dəridən hazırlanmış. □ Xromdan uzunboğaz çəkmə.
3. Xrom turşusu duzlarından alınan sarı boya.

xromatik [xromatik'] sifət

1. Xromatizm hadisəsinə əsaslanan. □ Şüanın xromatik ayrılması.
2. Musiqi. Xromatizmə əsaslanan, xromatizm nəticəsində əmələ gələn. □ Xromatik interval.

xromatizm [xromatizm] isim yunan

1. Fizika. Ağ şüanın müxtəlif rəngli şüalara ayrılma xassəsi.
2. Musiqi. Səsin yarımtonlar üzrə qalxması və ya enməsi. □ Səsləri zilləşdirən və ya bəmləşdirən işarələrə xromatizm və ya alterasiya işarələri deyilir. (İbtidai musiqi nəzəriyyəsi).

xromlama

xromlamaq [xromlamax] feil

1. Möhkəmlik, davamlılıq və ya yaraşıq vermək üçün metal əşyanın üzərinə xrom çəkmək. □ Maşın hissələrini xromlamaq.
2. Xrom duzları ilə işləmək.

xromlu [xromlu] sifət

Kimya. Elektrotexnika. Xrom qarışığı olan, tərkibində xrom olan. □ Xromlu boyalar. Xromlu polad.

xromosfer [xramasfer] isim yunan

Astronomiya. Günəş tutulan zaman, onun ətrafında qırmızı haşiyə kimi görünən Günəş atmosferi təbəqələrindən biri.

xromosom [xromasom] isim yunan

Biologiya. Heyvan və bitki orqanizmlərinin hüceyrə nüvələrində olan və müvafiq surətdə boyadıldıqda aydın surətdə gözə görünən cisimciklər (xromosomlar hüceyrə nüvəsinin lazımi və daimi tərkib hissələridir, hüceyrənin maddələr mübadiləsində və orqanizmlərin əlamət və xassələrinin bir nəsildən başqa nəslə irsən keçməsində fəal iştirak edirlər).

xromosomlar [xromosumlar]

xronik [xronik'] sifət yunan

Uzunsürən, çox davam edən; daimi. □ Xronik xəstəlik.

xronikaçı [xronik'açı] isim

Qəzet, jurnal, radio-televiziya üçün yerli xəbər və materiallar toplayan qəzet və s. işçisi; müxbir.

xronikal [xronik'al] sifət yunan

Xronika mahiyyətində olan, xronikadan ibarət olan.

xroniki [xronik'i]

xronometr [xranometir] isim yunan

Astronomların, geodeziyaçıların, dənizçilərin işlətdiyi xüsusi dəqiq saat növü.

xronometraj [xronametraj] isim yunan

Əmək prosesləri müddətinin saniyəölçən vasitəsilə dəqiq ölçülməsi (müəssisələrdə, istehsalatda əməyin normalaşdırılmasında tətbiq olunur.