Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

xaçvari [xaçva:ri] sifət

Xaç şəklində olan, xaça oxşar, xaç kimi. □ Xaçvari yol.

xaçvarılıq [xaçva:rılıx] isim

Xaçvarı şəkildə olan şeyin halı, görünüşü.

xadim [xa:dim] isim ərəb

1. Arxaizm. Xidmət edən, xidmətçi.
2. Hər hansı ictimai fəaliyyət sahəsində özünü göstərmiş, xidmətləri olan şəxs. □ Siyasi xadim.

xadimə [xa:dimə] isim

Xidmətçi qadın, qulluqçu. □ Xadimə otağı təmizlədi.

xadimlik [xa:dimlix'] isim

Xidmətçilik.

xah [xah] bağlayıcı fars

Klassik ədəbiyyatda istər, istərsə mənalarında işlənir. □ Məqsədim şəşəəyi-mahi-camalındı sənin; Xah məsciddə onu, xah kəli-sadə görüm. (S.Ə.Şirvani).

xahiş [xa:hiş] isim fars

1. Bir arzunu, ehtiyacı yerinə yetirmək üçün edilən müraciət, təmənna; rica, təvəqqe, istək. □ Sizdən bir xahişim var.
2. İstək, arzu, tələb. □ Xahişin tərki-dilü can idi, mən həm etdim; Söylə, ey yar, görüm şimdi nə fərmanın var? (M.Ə.Sabir).

xahişsiz [xa:hişsiz] zərf

Xahiş edilmədən, öz razılığı ilə. □ Bir işi xahişsiz icra etmək.

xahnəxah [xahnəxah]

xahnəxahi [xahnəxa:hi] zərf fars

İstər-istəməz, laqeydcəsinə. □ Züleyxa əsgərə ərə getməyə xahnəxahi razı oldu. (C.Cabbarlı).

xa-xa-xa [xa-xa-xa]

xaxam [xaxam] isim

Yəhudilərdə baş kahin, ruhani başçısı. □ Sən indi bu gün Gəncədə bir adlı xaxamsan! (Ə.Nəzmi).

xain [xa:yin] sifət ərəb

1. Vətəninə, xalqına xəyanət edən; satqın, xəyanətkar, dönük. □ Xain insan.
2. Məcazi mənada: etibarsız, vəfasız, aldadıcı, bel bağlanıla bilməyən.
3. İsim kimi: satqın və xəyanətkar. □ Aramızda xainlər çoxdur.
4. Məcazi mənada: gördüyü yaxşılığa qarşı nankorluq edən; nankor, paxıl, qəlbiqara. □ Çox xain adamdır.

xainanə [xa:yina:nə]

xaincə [xa:yincə]