Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

xarıldama

xarıldamaq [xarıldamax] feil

Ayaq altında tapdalanan qardan xar-xar səsi çıxmaq. □ İşıq düşər qar üstünə parıldar; Tapdalayan vaxtda onu xarıldar. (A.Səhhət).

xarıldaşma

xarıldaşmaq [xarıldaşmax] feil

Küləyin təsirilə yarpaqların, budaqların bir-birinə dəyməsindən çıxan səs haqqında – xışıldamaq. □ Külək əsdikcə yarpaqlar xarıldaşırdı.

xarıltı [xarıltı]

xaric [xa:ric] isim ərəb

1. Bayır, dışarı; bayır tərəf. □ Binanın xarici.
2. Xarici ölkə, məmləkət. □ Xaricdə təhsil almaq..
3. Musiqidə mövcud ölçü və ahəngdən kənara çıxma, yanlış çalma, ya oxuma. □ Mahnını xaric oxumaq.

xarici [xa:rici] sifət ərəb

1. Xaricə aid, zahiri. □ Xarici əlamət.
2. Bir şeyin xaricində, xaric tərəfində olan. □ Xarici tərəf.
3. Xarici dövlətlə olan münasibətlərə aid. □ Xarici siyasət.
4. Həmin dövlətin hüdudları xaricində olan. □ Xarici düşmənlər.
5. Xarici ölkədən gəlmiş və ya gətirilmiş. □ Xarici qonaqlar.
6. Başqa dövlətə, başqa ölkəyə mənsub olan, aid olan. □ Xarici valyuta.
7. İsim kimi: əcnəbi, xarici ölkə təbəəsi. □ Xariciləri işə cəlb etmək.
8. Arxaizm. İsim kimi: islam aləmində qeyri-müsəlmanlara verilən ad; əcnəbi. □ Xaricilər qabağa düşdü tamam; Nə yaman günlərə qaldı islam. (A.Səhhət).

xariciyyə [xa:riciyyə] isim ərəb

Xarici işlər nazirliyinin köhnə adı. □ Xariciyyə vəziri.

xariqə [xa:riqə] isim ərəb

1. İnsanda heyranlıq doğuran şey, hadisə; möcüzə; qeyri-adi, qeyri-təbii, bu vaxta qədər misli görünməmiş, təbiət xaricində olan. □ Xariqə hadisələr.
2. Məcazi mənada: adama xariqə kimi görünən, xariqə sayıla bilən şey, qeyri-adi, görünməmiş şey. □ Xariqələr yaratmaq.

xariqəli [xa:riqəli] sifət

Xariqüladə, xariqələrlə dolu, ecazkar, möcüzəli, görünməmiş. □ Burada xariqəli nəsə var.

xariqüladə [xa:riqüladə] sifət ərəb

1. Qeyri-adi, qeyri-təbii, bu vaxta qədər misli görünməmiş, təbiət xaricində olan. □ Xariqüladə qüvvələr.
2. Adi qaydadan xaric, qeyri-adi, fövqəladə. □ Xariqüladə qüvvəyə malik olmaq.

xariqüladəlik [xa:riqüladəlix'] isim

Qeyri-adilik, fövqəltəbiilik, fövqəladəlik; ecazkarlıq. □ Xariqüladəlik yaratmaq hər insana məxsus xüsusiyyət deyil.

xarlama

xarlamaq [xarlamax] feil

Bərkimək (qar, ərgin şəkər haqqında). □ Qışdan qalan mürəbbə xarlamışdı.

xarlandırma