Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

varidat [va:ridat] isim ərəb

Bir müəssisənin, idarənin və ya şəxsin bütün gəliri, mədaxili. □ Mağazanın varidatı.

varis [va:ris] isim ərəb

1. Bir şəxsin ölümündən sonra, yaxın qohumluq və ya vəsiyyət yolu ilə onun var və mülkünə sahib olan adam; vərəsə, xələf. □ Mərhumun varisləri bir-birinin üzünə baxıb ... pulları verirlər. (Ə.Haqverdiyev).

2. İrs olaraq ata-anasından, nəslindən bir xassə, bir şey almış adam və ya heyvan. □ Təbiətdə irsiyyətin xüsusiyyəti miras və varisdə olduğunun eynidir.

3. Məcazi mənada: bir işi davam etdirən; davametdirici, davamçı. □ Təyyarəçi olmaq, yəni döyüş ənənələrinin varisi və davametdiricisi olmaq böyük şərəfə nail olmaq deməkdir.

varislik [va:risdix'] isim

Bir adamın ölümündən sonra yaxın qohumluq və ya vəsiyyətə görə onun malına, mülkünə və s.-yə sahib olma hüququ.

varissiz [va:rissiz] sifət

Varisi olmayan.

varissizlik [va:rissizdix'] isim

Varisi, vərəsəsi olmama, vərəsəsizlik.

variyyat [variyat] isim

Mal, dövlət, var. □ Molla sonbeşik Salehdən bəri başdan xeyli variyyat qoparıb evinə yolladı. (S.Rəhimov).

varlandırma

varlandırmaq [varrandırmax] feil

Varlı etmək, mal-dövlət sahibi etmək, dövlətləndirmək.

varlanma

varlanmaq [varrammax] feil

Var-dövlət sahibi olmaq, sərvətə malik olmaq, varlı olmaq. □ Nurcabbar var-dövlətə də, varlanmaq ehtirası ilə özünü oda-közə vuranlara da ikrahla baxırdı. (İ.Məlikzadə).

varlı [varrı] sifət

1. Dövlətli, sərvətli, bolluq və rifah içərisində yaşayan. □ Varlı yaşayış. Varlı həyat uğrunda. Varlı təsərrüfat.

2. İsim kimi: dövlətli, sərvətli, bolluq və rifah içərisində yaşayanlar. □ Varlılar və yoxsullar.

varlı-hallı [varrı-hallı]

varlı-karlı [varrı-karrı]

varlıq [varrıx] isim

1. Olma, var olma, mövcud olma; mövcudiyyət (yoxluq ziddi). □ Məhəbbət özü də canlı həyatdır; Onun varlığını yaşayan duyur. (S.Vurğun).

2. Fəlsəfə. Şüurdan asılı olmayaraq mövcud olan hər şey – maddə, maddi aləm, təbiət.

3. Məcazi mənada: həqiqətdə mövcud olan şeylər, təbiət, aləm, dünya, kainat, bütün mövcudat. □ Varlığa güldükcə o nazlı bahar; Çiçəklər, qönçələr açır hər dilək. (S.Vurğun).

4. Məcazi mənada: real aləm, real həyat, ictimai mühit. □ ...xəyalata uyan, idealların gözəlliyi ilə yaşayan, varlığa tül pərdələr dalından baxan yazıçılardan deyildi. (M.İbrahimov).

5. Məcazi mənada: həyat, həyat mənbəyi. □ Bu torpaqdır varlığımın mayası; Bu torpaqda alın təri tökmüşəm. (S.Rüstəm).

6. Məcazi mənada: qüvvət, güc, səy, cəhd mənasında. □ O, bütün varlığını yenidən dərslərə və işə vermişdi.

7. Bolluq, rifah. □ Varlığa nə darlıq. (Atalar sözü).

8. Vücud, bədən mənasında. □ Təliənin bütün varlığı titrədi və qız qorxdu. (M.S.Ordubadi).

varlılıq [varlılıx] isim

Maddi cəhətdən iqtidarlılıq, maddi rifah, varı-dövləti olma; dövlətlilik; varlı adamın halı. □ Varlılığa tələsən yoxsulluğa tez düşər. (Atalar sözü).