Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

uddurma

uddurmaq [uddurmax] feil

1. Udmağa məcbur etmək.

2. Məcazi mənada: qəbul etdirmək, qəbul etməyə məcbur etmək.

udel [udel] isim rus 

1. Tarix. Qədim Rusiyada knyaz və onun ailəsinin ayrı-ayrı üzvlərinə məxsus olan yerlər, torpaqlar, mülklər. □ Hər bir böyük knyazlıq udellərə, yəni ayrı-ayrı knyaz ailəsinin üzvlərinə məxsus olan kiçik mülklərə ayrılırdı.
2. Tarix. İnqilabdan əvvəlki Rusiyada imperator malikanələri, padşaha məxsus mülklər.

udin [udin] isim

Azərbaycanın şimalında yaşayan, iber-Qafqaz dillərinin birində danışan xalq.

udincə [udincə] zərf

1. Udin dilində. □ Udincə danışmaq.

2. Sifət kimi: udin dilində. □ Udincə lüğət.

udinlər [udinlər]

udqunma

udqunmaq [udqunmax] feil

1. Reflektiv (qeyri-ixtiyari) olaraq boğazında, burnunda əmələ gələn seliyi udmaq, boğazı sanki bir şeyi udur kimi hərəkət etmək.

2. Sözünü deyə bilməmək, deməyə söz tapmamaq, sözü boğazında qalmaq, tutulmaq. □ Bəhram udqundu, bir neçə saniyə cavab vermədi. (Ə.Vəliyev).

udlaq [udlax] isim

Anatomiya. Həzm cihazının bir hissəsi – ağız boşluğunu qida borusu ilə birləşdirən əzələ borusu. □ Çeynənmiş və ağız suyu ilə islanmış qida udlaq və qida borusu ilə asanlıqla mədəyə ötürülür.

udma

udmaq¹ [udmax] feil

1. Udlaq əzələlərinin hərəkəti ilə bir şeyi ağız boşluğundan qida borusuna və mədəyə ötürmək. □ Dərmanı udmaq. Bütöv tikəni udmaq.

2. Məcazi mənada: öz içinə alıb yox eləmək, həmişəlik aparmaq, ümumiyyətlə, məhv etmək, yox etmək, puç etmək, çökmək, qaplamaq, qavramaq, içinə alaraq görünməz etmək. □ Ağır buludlar get-gedə yerə enir, elə bil hər şeyi udmaq istəyir. (H.Seyidbəyli).

3. Məcazi mənada: qanunsuz olaraq yiyələnmək, mənimsəmək, yemək, zora salıb almaq. □ Başqasının malını udmaq.

4. Məcazi mənada: dözmək, təhəmmül etmək, qatlaşmaq, dözərək sükut etmək, üzə verməmək. □ ...dırnağına .. batan iynənin ağrısını udub, uf da demədən yenə öz işi ilə məşğul idi. (M.İbrahimov).

5. Məcazi mənada: xoşagəlməz, təhqirli bir sözə, hərəkətə sakitcə, etirazsızca dözmək, ötürmək, cavabsız qoymaq, fikir verməmək. □ Həsənin ona əl qaldırmasını və təhqiranə sözlərini heç cürə uda bilmirdi. (M.İbrahimov).

6. Məcazi mənada: aydın, bütöv deməmək, yarımçıq demək, yaxud heç deməmək. □ Sözü udmaq. Həyəcandan cümlənin axırını udmaq.

udmaq² [udmax] feil

1. Oyunda, yarışda üstün gəlmək, aparmaq. □ Nərddə udmaq. Komanda 3:1 hesabı ilə rəqibini uddu.

2. Lotereya, loto, istiqraz oynanışında uduş əldə etmək, bəxtinə çıxmaq. □ Lotereyada yüz manat udmaq.
3. Məcazi mənada: bir şeydə üstünlük qazanmaq, fayda, xeyir götürmək, xeyrinə həll olmaq. □ Hər halda bu məsələdə o uddu. Mübahisəni kim uddu?

udmurt [udmurt] isim

Udmurt Respublikasının əsas əhalisini təşkil edən xalq.

udmurtca [udmurtca] zərf

1. Udmurt dilində. □ Udmurtca danışmaq.

2. Sifət kimi: udmurt dilində. □ Udmurtca qəzet.

uducu [uducu] sifət

Buğu, nəmi, rütubəti və s.-ni canına çəkən, udan. □ Uducu cisimlər. Uducu maddələr.

uduxmaq [uduxmax] feil

Sözü demək istəmək, amma deyə bilməmək; boğazında qalmaq.