Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

NELLİ

yunan. neos sözündəndir. Nelli qadın adı dilimizdə təzə, tər, yeni, gənc, cavan anlamlarını ifadə edir.

XX əsrin iyirminci illərindən sonra Azərbaycan antroponimikasına rus dili vasitəsilə daxil olmuş qadın adları sırasındadır. Adın Nelya forması da sonradan müstəqil ad kimi formalaşmışdır. Azərbaycanda orta və yaşlı nəslin nümayəndələri arasında bu adı daşıyan kifayət qədər qadına rast gəlmək olar. Cənubi Qafqaz respublikalarının hər üçündə mövcud olan adlar sırasındadır. Bu gün əminliklə demək olar ki, azərbaycanlı ailələrdə artıq dünyaya gələn qız övladlara Nelli/Nelya adı verilmir.

NELYA

NEMƏT

ərəb. nemat sözü dilimizdə yaşamaq üçün əhəmiyyət kəsb edən şeylərin məcmusu, sərvət, dövlət anlamlarını ifadə edir.

Ailələrdə övad dünyaya gələrkən sevinən valideynlər, yaxınlar bundan sonra onların həyatında yaşamaq üçün əhəmiyyət kəsb edən ən mühüm varlığa övlada Nemət adını verir. Nemət adı Azərbaycan antroponimikasında müştərək şəxs adları sırasındadır. Yəqin ki, buna da dünyaya göz açanın oğlan və ya qız olduğundan asılı olmayaraq əzizləri tərəfindən Tanrının neməti kimi qəbul edilməsi səbəb olmuşdur. Azərbaycan dilində nemət sözü ilə bağlı külli miqdarda ümumişlək ifadələr, atalar sözləri, idiomlar məlumdur. Lakin nemət sözü dilimizdə ümumişləkliyini itirmiş sözlər sırasındadır.

NƏCABƏT

ərəb. nacabat sözündəndir. Nəcabət qadın adı nəciblik, əsillilik, təmiz bir nəslə mənsub olan mənasındadır.

NƏCİBƏ

ərəb. nacib sözü dilimizdə bir neçə məna ifadə edir: 1. Əsilli, əsli-nəcabəti olan, nəcabətli, soylu, yaxşı nəsildən olan, köklü (adam); 2. Ürəyitəmiz, yaxşı, alicənab (adam); 3. Təmiz, pak, müqəddəs; 4. Incə, zərif, qəşəng, xoşagəlimli.

Nəcibə qadın adı belə gözəl mənalarla əlaqədar olan, alicənab, pak, yaxşı, xoşagəlimli anlamlarını ifadə edən Nəcib kişi adından (bax: ad – NƏCİB) ənənəvi yolla yaranmışdır.

NƏCİMƏ

ərəb. nacm sözündəndir. Nəcimə qadın adı Azərbaycan dilinin fonetik qanunlarına uyğun nacim formasına düşmüş, ulduz mənasını ifadə edən Nəcim kişi adından (bax: ad – NƏCİM) ənənəvi yolla yaranmışdır.

NƏCMİYƏ

ərəb. nacm sözündəndir. Nəcmiyə qadın adı ulduza məxsus olan, ulduza aid, ulduza məxsus olan mənasındadır.

Nəcmi (bax: ad – NƏCM) kişi adından ənənəvi yolla yaranmışdır.

NƏFİSƏ

NƏHAYƏT

ərəb. nahayat sözündəndir. Azərbaycan antroponimikasında müştərək şəxs adları sırasında olan Nəhayət adı son, axır, yekun, qurtaracaq anlamlarını ifadə edir.

NƏMİDƏ

NƏNƏ

azərb. nana sözü atanın, yaxud ananın anasıdır, bəzi bölgələrdə anaya da deyilir.

Yaşlı qadınlara da hörmət məqsədilə nənə deyə müraciət edilir. Azərbaycan antroponimikasında qohuməqrəbalıq adları sırasında olan Nənə adı bu gün artıq müstəqil qadın adı olaraq qız övladlara verilmir. Lakin dilimizdə tərkibində Nənə qadın adının iştirak etdiyi kifayət qədər mürəkkəb şəxs adı vardır.

NƏNƏBACI

azərb. mürəkkəb adların tərkibində işlənən nana və bacı sözlərinin, daha dəqiq, iki qohumluq bildirən sözün birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.

Nənəbacı (bax: ad – NƏNƏ; BACI) qadın adı nənə kimi mehriban bacı mənasını ifadə edir.

NƏNƏXANIM

azərb. mürəkkəb adların tərkibində işlənən nana sözü və Xanım adlarının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.

Nənəxanım (bax: ad – NƏNƏ; XANIM) qadın adı xanım kimi nənə mənasını ifadə edir.

NƏNƏQIZ

azərb. mürəkkəb adların tərkibində işlənən nana və qız sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.

Nənəqız (bax: ad – NƏNƏ; QIZ) qadın adı nənəsinə bənzər qız, nənəyə oxşar qız mənasını ifadə edir.

NƏNƏŞ

azərb. nana sözündəndir (bax: ad – NƏNƏ). Məlum olduğu kimi, Azərbaycan antroponimikasında -ç sonluğunun əlavə edilməsi ilə formalaşmış kifayət qədər qadın və kişi adı mövcuddur. Məsələn, Alış, Ataş, Anaşş və s. Nənəş qadın adı da, ehtimal ki, bu yolla yaranmışdır. Sonradan müstəqil qadın adı kimi rəsmiləşmiş, məişətimizdə geniş yayılmışdır.