Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

MƏLİKƏ

ərəb. malik sözündən olub, dilimizdə hökmdar, padşah arvadı anlamlarını ifadə edir.

Məlikə qadın adı Məlik kişi adından (bax: ad – MƏLİK) ənənəvi yolla yaranmış qadın adıdır. Azərbaycan şəxs adları sistemində titullardan formalaşmış qadın adları sırasındadır.

MƏLTƏM

türk. maltam sözündəndir. Məltəm qadın adı Türkiyə türklərində geniş yayılmışdır. Azərbaycan antroponimikasına XX əsrin sonlarından daxil olan qadın adlarındandır. Bu gün məişətimizdə geniş yayılmış qadın adları sırasında olan Məltəm xəfif, sahil küləyi anlamındadır.

MƏMLƏKƏT

ərəb. mamlakat sözündən olub, yaşayış yeri, ərazi, diyar, ölkə mənalarını ifadə edir.

Qeyd etmək lazımdır ki, mülkə malik olurlar, malik olunan mülk malikanə hesab edilir. Məmləkət qadın adının əsasında duran isə malik olunan hər şeyin cəmidir, yəni ölkədir.

MƏNİCƏ

türk. manica sözündən olub, məncə, mənim fikrimcə mənalarını ifadə edir.

XII əsr Azərbaycan şairəsi Məhsəti xanım Gəncəvinın adı bəzi araşdırmlarda Mənicə kimi qeyd edilmişdir. O, sarayda yaşayarkən Sultan Səncər ona Məhsəti ləqəbini vermişdir. Bundan sonra şairə ondan təxəllüs kimi istifadə etmişdir. Ə.Firdövsinin “Şahnamə” dastanında “Becan və Mənicə” hekayəsinin əsas qəhrəmanlarından birinin adındandır.

MƏNSURƏ

ərəb. mansur sözündən olub, dilimizə tərcümədə qalib deməkdir.

Məişətimizdə Mənsur kişi adına (bax: ad – MƏNSURƏ) nisbətən addan ənənəvi yolla yaranmış Mənsurə qadın adı daha geniş yayılmışdır.

MƏNSURİYYƏ

ərəb. mansuriyya Azərbaycanın klassik muğamlarından birinin adındandır.

Mənsuriyyə qadın adı Azərbaycan antroponimikasında musiqi parçalarının adlarından yaranmış şəxs adları sırasındadır.

MƏNŞURƏ

ərəb. mançura sözündən olub, dilimizdə nəşr edilmiş, eşidilmiş, yayılmış, həmçinin padşahın fərmanı mənalarını ifadə edir.

Mənşurə qadın adı sözün nəşr olunma mənası ilə əlaqədardır.

MƏNTİQƏ

ərəb. mantiq sözündən olub, dilimizdə daxili qanunauyğuqluq, həmçinin təfəkkürün qanunları haqqında elm mənasındadır.

Azərbaycan dilində məntiq sözündən kişi adı yaranmasa da, Məntiqə qadın adına rast gəlinir. Ailədə Əntiqə ilə həmqafiyə olsun deyə, yəqin ki, mənasına fikir verilmədən övladlara verilən adlar sırasındadır.

MƏNZƏRƏ

ərəb. manzara sözündən olub, görünüş, görünən yer, tamaşa, təbiəti əks etdirən şəkil, rəsm, göz önünə gətiriləcək hadisə, nəzəri oxşayan görünüş, xoşagələn görünüş mənasını ifadə edir.

Mənzərə qadın adından səsdüşümü nəticəsində yaranmış adın Mənzər variantı məişətimizdə daha geniş yayılmışdır. Bu gün məişətimizdə ad, əsasən, Mənzər şəklindədir.

MƏNZƏR

MƏNZUMƏ

ərəb. manzuma sözündəndir. Mənzumə qadın adı mənzum hekayə, dastan, poema anlamlarını ifadə edir.

Adın təhrif olunmuş Mənsumə, Mənsimə formaları da sonradan müstəqil qadın adı kimi rəsmiləşmişdir.

MƏNSUMƏ

MƏNSİMƏ

MƏNZURƏ

ərəb. manzur sözündəndir. Mənzurə qadın adı nəzərdə tutulmuş, arzu edilən, məqsəd, arzu, niyyət anlamlarını ifadə edən Mənzur kişi adından (bax: ad – MƏNZUR) ənənəvi yolla yaranmışdır. Çoxdan övlad gözləyən ailələrdə arzularının yerinə yetdiyini ifadə etmək məqsədilə qoyulan adlardandır.

MƏRCAN

fars. marcan dənizin dibində qayalıqlara yapışan hərəkətsiz dəniz heyvanı daşlaşdıqdan sonra işlənərək al-qırmızı, çəhrayı və ya ağ rəngli qadın bəzək əşyalarının adındandır.

Sonradan Mərcan adının sonuna -a şəkilçisi artırmaqla adın Mərcanə variantı yaranmışdır.