Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

ŞÖVQİYƏ

ərəb. çövq sözündən olub, dilimizdə şiddətli arzu, meyil, həvəs, istək, həmçinin işıq mənasındadır.

Şövqiyə qadın adı arzu edən, niyyət olunan, həvəs göstərən, istəyən anlamlarını ifadə edən Şövqi kişi adından (bax: ad – ŞÖVQİ) ənənəvi yolla yaranmışdır.

ŞÖVQİYYƏ

ŞURA

yunan. cəsur, müdafiəçi mənalarını ifadə edən Aleksandr/ Aleksandra adının əzizləmə və oxşama məzmunlu kiçiltmə formasıdır.

Adətən Şura qadın adı ərəb dilindəki hər hansı məsələni müzakirə etmək üçün, məsləhətləşmək üçün bir yerə yığışma, müşavirə, məclis, yaxud təşkilat, idarə, cəmiyyət yanında sərəncamverici və ya məşvərətçi orqan mənalarını ifadə edən şura sözü ilə əlaqələndirilir. Məlum olduğu kimi, Azərbaycanda olduğu kimi, bir sıra Şərq ölkələrində 1920-ci ildə qurulmuş Sovet hökumətinə Şura hökuməti də deyilmişdir. Azərbaycanda Şura qadın adının tarixinin, əsasən, adın bu sözlə əlaqədar olduğunu söyləmək olar. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, Şura Azərbaycan antroponimikasına XX əsrin iyirminci illərindən daxil olmuş şəxs adları sırasındadır. Bu dövrdən etibarən məişətimizə rus dilindən kifayət qədər şəxs adı daxil olmuşdur. Şura adının rus antroponimikasında mövcud yunan mənşəli Aleksandr/Aleksandra adı ilə əlaqələndirilməsi, fikrimizcə, daha inandırıcı görünür. Çünki keçən əsrin iyirminci illərinə qədər Azərbaycanda, ümumiyyətlə, Şura adına rast gəlinmir.

ŞÜCAƏT

ərəb. çücaat sözü dilimizdə igidlik, cəsarət, cəngavərlik, qoçaqlıq, bahadırlıq, mərdlik anlamlarını ifadə edir.

Azərbaycan antroponimikasında müştərək şəxs adları sırasında olan Şücaət adı çox qoçaq, cəsarətli mənalarındadır.

ŞÜKRAN

ərəb. çükran sözündən olub, yaxşılığı itirməmək, yaxşılıq bilmə, yaxşılıq müqabilində edilən minnətdarlıq, təşəkkür, şükür mənasındadır.

Azərbaycan antroponimikasında müştərək şəxs adları sırasında olan Şükran adı şükürlə, təşəkkürlə əlaqədar adlar sırasındadır. Şükran adının sonuna -a şəkilçisinin artırılması ilə adın Şükranə variantı da yaradılmışdır.

ŞÜKRANƏ

ŞÜKRİYƏ

ərəb. çükr sözündən olub, təşəkkür, minnətdarlıq, şükür anlamındadır. Şükri kişi adı şükür etmək, razılıq etmək anlamlarını ifadə edir.

Ailələrdə övlada bu adı verməklə valideynlər, yaxınları sanki Allaha minnətdarlıq, şükür, razılıq edir. Görkəmli Azərbaycan şairi Əhməd Cavadın həyat yoldaşının adı da Şükriyyə olmuşdur. Şairin xanımına həsr etdiyi “Şükriyə” şeiri onun yaradıcılığında özünəməxsus yer tutan ən gözəl əsərlərindəndir.

ŞÜKRİYYƏ

ŞÜKUFƏ

fars. çükufa sözündəndir. Şükufə qadın adı gül, çiçək, açılmış gül mənasını ifadə edir.

XX əsrdə məişətimizdə geniş yayılmış şəxs adlarından olsa da, bu gün unudulmaqda olan şəxs adları sırasındadır.

ŞÜKUHƏ

fars. çükuha sözündəndir. Klassik ədəbiyyatda tez-tez işlədilən söz və ifadələr sırasındadır. Şükuhə qadın adı böyüklük, ululuq, əzəmət, şanlı, şərəfli (qadın, qız) mənalarını ifadə edir.

Məişətimizdə adın mənasına görə deyil, Şükufə adına həmqafiyə olsun, deyə qoyulmuş ad olmuş, sonradan yayılmışdır.

ŞÜŞƏ

azərb. çüça sərt şəffaf material və bu materialdan hazırlanmış məmulatın adıdır. İncə, zərif, hər an sına bilən, sonradan heç cür əvvəlki halına salına bilməyən kimi məcazi mənalarda poeziyada tez-tez rast gəlinən söz və ifadələrdəndir.

Şüşə qadın adı sözün məcazi mənası ilə əlaqədardır.

ŞÜŞƏXANIM

azərb. Şüça və azərb. mürəkkəb adların tərkibində işlənən Xanım adlarının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.

Şüşəxanım (bax: ad – ŞÜŞƏ; XANIM) qadın adı incə, zərif, şüşə kimi nazik qəlbli xanım anlamlarını ifadə edir.