Azərbaycan dastanlarının leksikası

mürüvvət

müşəmbə

ərəb. müşəmmə

Su keçirməmək üçün bir və ya hər iki üzünə xüsusi maddə sürtülmüş parça. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Koroğlu müşəmbəni açdı, gördü namə Giziroğlu Mustafa bəyədi. (“Mahru xanımın Çənlibelə gəlməyi”) (İ.A., B.A.)

müşəmbələmək 

Müşəmbə ilə örtmək, üzünə müşəmbə çəkmək. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Xotkar fərmanı möhürləyib müşəmbələdi, verdi çaparlara. (“Mahru xanımın Çənlibelə gəlməyi”) (İ.A., B.A.)

müşəmbəli

Üstünə müşəmbə çəkilmiş. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Amma Mahru xanımın müşəmbəli məktubunu verdi ona, ovcuna da əl xərcliyi basıb dedi... (“Mahru xanımın Çənlibelə gəlməyi”) (İ.A., B.A.)

müşk ərəb

Bir cins ceyranın göbəyindən çıxarılan xoş iyli maddə. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

N.Tusi “Cavahirnamə” əsərində yazır: “Müşkün əldə edilməsi qaydası belədir: ahunu tutub, göbək ətrafındakı qan nafəyə toplansın deyə, heyvanın bədənini və qarnını əllə ovuşdururlar. Qan göbəyə dolub soyuduqdan sonra göbəyi bağlayırlar. Göbək tamamilə qanla dolduqda onu kəsib tam bir il açıq saxlayırlar. Deyirlər ki, ahu bir növ sünbül və bəhməni (zəfərana oxşar bir güldür) yeyərək, müşk əmələ gətirir”. Dastanda ənbər sözü ilə yanaşı işlənir.

müşg

müşkül ərəb

Çətin, zor; çətin başa gələ bilən, çətin həll edilə bilən. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Koroğluyam, budu sözüm,

Müşkül işə necə dözüm?

Heç qovğadan doymaz gözüm,

Ballıcaya səfərim var!

                (“Düratın itməyi”)

müştaq ərəb

1. Arzulayan, istəyən. 

2. Şövqlü, həvəsli. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Bəlli Əhməd mayil saçına,

Müştaqdı üzdə maçına,

Qarğalar neylər laçına?

Ala gözlü Məhbub xanım!

(“Məhbub xanımın Çənlibelə gəlməyi”)

*

Bəlli Əhməd Koroğlunun sədasını eşidib, ona müştaq olmuşdu. (“Koroğlunun İstanbul səfəri”)

müştəbeh ərəb

1. Şübhəli, şəkli.

2. Özündən sözü ilə işlənərək “özündən razı” mənasını verir. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Koroğlu baxdı ki, yox, Qara xan özündən çox müştəbehdi. (“Düratın itməyi”)