Azərbaycan dastanlarının leksikası

bunda

Burada. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

bunlu

Qəmli, kədərli. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

burçuq

Puçur-puçur. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

buzağı

Buzov. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

bükmək

1. Burub qoparmaq.

2. Həlak etmək. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

bürçək

Birçək, başın ortasını qırxdırıb yanlarında saxlanan tüklər; uzunsaçlı qadınların qulaqlarının üstündə buraxdıqları kəsik tüklər. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

bürə

Birə (parazit, həşərat). (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

büsərək

bütün

Cəld, sıçrayışla. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

babal ərəb

Günah, məsuliyyət. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Doğrudu, bu əclaf on iki min adamımızı qırıb, biz elə etməliyik ki, onun babalına şərik olub odda yanmayaq. (Paris nüsxəsi, 12-ci məclis)

babayi-əmir

Xüsusi ismin apelyativləşməsi (ümumiləşməsi) nəticəsində yaranıb, “çoxbilmiş, söz altında qalmayan adam” mənasını verir. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Koroğluyam, uc almışam,

Xotkarlardan bac almışam,

Yüz desələr, qocalmışam,

Hələ ki, Babay-Əmirəm...

                   (“Koroğlu ilə Bolu bəy”)

bac fars

1. Bir yerdən başqa bir yerə aparılan mal və s.dən alınan rüsum, vergi.

2. Qalibin məğlubdan aldığı təzminat, vergi.

3. Məcazi mənada: intiqam, qisas, əvəz çıxma. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Bu yeddi ilin ərzində bir tacir, bir bəzirgan mənə bac verməmiş bu həndəvərdən keçə bilməyib. (“Koroğlu ilə Dəli Həsən”)

 *

Tacir deyiləm bac alasınız, paşa deyiləm öc. (“Koroğlunun İstanbul səfəri”)

 *

Dağıstandan çıxdım bahar fəslində,

Gəzə-gəzə bu diyara yetişdim,

Bac vermədim, düşmanlardan bac aldım,

Çoxun saldım ahu zara, yetişdim.

                     (“Koroğlunun Dərbənd səfəri”)

bacaqlı

Qızıl pul. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Azərbaycanda işlədilən Niderland qızıl dukatları, Avstriya  qızıl sikkələri, həmçinin Fətəli şahın kəsdirdiyi bəzi qızıl sikkələr də bacaqlı adlanırdı. Bacaqlıdan qadın sinə bəzəyi kimi istifadə olunmuşdur.

– Ey hacı, Nigar xanımın verdiyi ənamlardan bizə də pay ver.

Koroğlu onların hər birinə bir bacaqlı verdi. (Paris nüsxəsi, 5-ci məclis)

*

Molla dedi ki, bəri başdan pulumu ver, sonra gedək. Koroğlu mollaya bir bacaqlı verdi. Mollanın gözlərinə işıq gəldi. (Paris nüsxəsi, 4-cü məclis)

bac-xərac

bad fars

Yel, külək. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)