Dilçilik və ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti

alter eqo

lat. alter – ikisindən biri + ego – mən

Müəllifin və ya real şəxsin xarakteri ilə eynilik və ya bənzərlik təşkil edən personaj, psixoloji portret, ikinci "mən".

abazin dili

Abxaz-adıq dillərindən biri. Əsasən Qaraçay-Çərkəzdə yayılmışdır.

Bu dildə  30 mindən artıq insan danışır. Fonetik və qrammatik quruluşuna görə abxaz dilinə yaxındır. 1932-33-cü illərdə yazısı latın qrafikası əsasında tərtib edilmiş, 1938-ci ildən isə rus qrafikasına keçirilmişdir.

abxaz dili 

Abxaz Respublikasında və Yaxın Şərqin  bəzi ölkələrində geniş yayılmış Abxaz-adıq dillərindən biri. 

Bu dildə danışanların sayı 100 mindən artıqdır. Dilin fonoloji sistemi 58 samit fonemdən ibarətdir. Abxaz əlifbası 1862-ci ildə kiril qrafikası, bəzi latın və gürcü hərfləri, diakritik işarələr əsasında tərtib edilmişdir. 1928-ci ildən latın, 1938-ci ildən gürcü, 1954-cü ildən isə rus qrafikasından istifadə edilmişdir.

abxaz-adıq dilləri

Abxaz, abazin, ubıx, adıq və kabardin-çərkəz dillərinin daxil olduğu Qafqaz dilləri qərb qrupu.

Abxaz-adıq dillərinin fonoloji sistemi  2-3 sait və 80 samit fonemdən ibarətdir.

abxaz-adıgey dilləri

abreviasiya

abstrakt

lat. abstractus  – abstrakt, mücərrəd 

Vizual təsviri mümkün olmayan (məfhum, əlamət, hərəkət); mücərrəd. Məs.: intellekt, ağıllı, düşünmək və s.

açıq heca

sait səslə bitən heca; məs.: sa-rı, nə-rə, də-və.

adamaua-şərq dilləri

Niger-konqolez dillər ailəsinə daxil olan dillər. 

Zair, Sudan, Mərkəzi Afrika Respublikası, Çad, Kamerun və Nigeriya ölkələrində geniş yayılmışdır. Adamua-Şərq dillərinin 7 milyondan artıq daşıyıcısı var. İki (Adamaua və Şərq) qrupa aid 150 dil və dialekti özündə birləşdirir. Ənənəvi tipoloji təsnifat baxımından bu dil qrupuna daxil olan dillər iltisaqi (aqlütinativ) və qarışıq iltisaqi-analitik dillərdəndir. Əsas etibarilə yazısız dillərdir.

adıgey dili 

adıq dili 

adın fonetik variantları 

1) adın fərqli səs tərkibinə malik variantları: Mansur//Mənsur, Abdul//Əbdül, Ümid//Umud, Xatun//Xatın və s.

2) başqa dillərə məxsus olan adların transliterasiyası zamanı meydana çıxmış variantlar: Aleksandr – İsgəndər, Platon – Əflatun, Mikayıl – Mixail – Maykl, Cəbrayıl – Qavriil, İbrahim – Abraam, Əbu Əli bin Sina – Avissena.

adın məişət variantları

adın məişətdə işlədilən forması; məs.: Yusif (rəsmi) – Yuska (məişət); İbrahim (rəsmi) – İbiş (məişət) və s.

adın üslubi variantları 

eyni adın üslubi məqamdan asılı olaraq müxtəlif formada işlədilən variantları; məs.: Neft daşları – Dəniz şəhəri, Bakı – Odlar yurdu.

adverbial

zərf mahiyyətində olan, zərf funksiyasında çıxış edən. 

Adverbial termini zərfin xüsusiyyətlərini daşıyan digər nitq hissələrinə şamil edilir. Məs.: Ağıllı danışmaq. Onlar yaxşı qaçırlar.