Lüğət seçin
Jurnalistika terminləri lüğəti
informasiya mübadiləsi
İki və daha artıq şəxs arasında kommunikasiya prosesi.
İ.M.-nin məqsədi sonrakı istifadə üçün məlumatın ötürülməsi və qavranılmasıdır. İ.M. informasiyanın idarə olunmasının mərhələlərindən biridir. Onun dörd əsas elementi var: informasiyanı toplayan və ötürən tərəf; məlumat; informasiya kanalı və məlumatı qəbul edən tərəf.
Jurnalistika terminləri lüğətiinformasiya müharibəsi
Siyasi, iqtisadi, hərbi sahələrdə üstünlük qazanmaq üçün mediada ardıcıl informasiya hücumları təşkil etməklə rəqibin zəiflədilməsi, sıradan çıxarılması üsulu.
İ.M.-nin hədəfləri münaqişə edən tərəflərin (ölkələrin) əhalisi, dövlət institutları (ilk növbədə, hərbi qüvvələri) və beynəlxalq rəydir. Bu müharibə rəqibin informasiya sistemləri və proseslərinə zərbə vurmaq, onun gerçək məlumat əldə etmək imkanlarını məhdudlaşdırmaq, internet resurslarını dağıtmaq, öz resurslarını isə qorumaq və gücləndirmək, dezinformasiya, şayiələr hesabına media fəallığını artırmaq kimi üsullarla həyata keçirilir. İ.M. termininə rəsmi sənədlərdə ilk dəfə 1976-cı ildə ABŞ administrasiyasının hərbi məsləhətçisi Tomas Ronanın «Silah sistemləri və informasiya müharibələri» hesabatında rast gəlinir. Lakin bu termin hüquqi deyil, siyasi, publisistik xarakter daşıyır, ona görə hətta hərbçilər də İ.M. əvəzinə «informasiya əməliyyatı» anlayışından istifadəyə üstünlük verirlər.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətiinformasiya mühiti
Verilənlər bazaları və məlumat banklarının, informasiya-kommunikasiya şəbəkələri və sistemlərinin, habelə onlardan istifadə texnologiyalarının məcmusu.
İ.M. termininin dəqiq tərifini vermək, konkret xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Buna görə də İ.M. dedikdə, adətən, bütün mövcud informasiya infrastrukturu, informasiya-təsir vasitələri və üsulları nəzərdə tutulur.
Jurnalistika terminləri lüğətiinformasiya növləri
İnformasiyaların konkret xüsusiyyətlərinə görə təsnifatı.
Hansı xüsusiyyətin üstün tutulmasından asılı olaraq müxtəlif bölgü sistemləri, növlər mövcuddur. Qanunvericilik bütün məlumatları hüquqi rejiminə görə iki növə ayırır: açıq informasiya və əldə edilməsi məhdudlaşdırılan (məxfi və gizli) informasiya. Təqdimat üsulu əsasında məlumatlar qrafik, audio, audiovizual, videoinformasiyalar və mətnlər, kodlaşdırma üsuluna görə analoq və rəqəmsal informasiyalar kimi növlərə bölünür və s.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətiinformasiya sahəsində milli maraq
İnformasiya prosesləri ilə əlaqədar dövlətin dərk edilmiş, hakimiyyət tərəfindən təsdiqlənən maraqları.
Azərbaycan qanunvericiliyində ölkənin informasiya sahəsində əsas milli maraqları belə müəyyənləşdirilir: məlumatların qanuni yolla əldə edilməsi, ötürülməsi, hazırlanması və yayılması kimi konstitusion hüquqların təmin olunması; informasiya ehtiyatlarının qorunması və inkişafı; informasiya məkanının formalaşdırılması və müdafiəsi; dünya rabitə və informasiya sisteminə daxilolma.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətiinformasiya sahibi
İnformasiya əldə etmək hüququnu təmin etmək vəzifəsi daşıyan dövlət orqanları və bələdiyyələr, ictimai funksiyalar yerinə yetirən idarə və təşkilatlar, həmçinin normativ aktlar, yaxud müqavilələr əsasında təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, sosial sahələrdə xidmət göstərən özəl qurumlar və fiziki şəxslər.
Qanunvericilikdə əmtəə bazarında hökmran mövqe tutan, xüsusi səlahiyyətlərə, yaxud təbii inhisara malik olan kommersiya təşkilatları da malların və xidmətlərin təklif edilməsi şərtlərinə, onların qiymətlərinə aid məlumatlar üzrə İ.S.-nə bərabər tutulur. Eyni qayda dövlət büdcəsindən verilmiş vəsaitdən və ya dövlətdən ayrılmış əmlakdan istifadəyə aid məlumatlar üzrə bütün qeyri-hökumət təşkilatlarına, büdcədənkənar fondlara, habelə dövlətin üzvü olduğu və ya iştirak etdiyi kommersiya qurumlarına şamil olunur.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətiinformasiya sistemi
Sənədləşdirilmiş informasiyaların, habelə informasiya texnologiyalarının təşkilati və texniki qaydada, o cümlədən hesablama texnikasından istifadə edilməklə nizamlanmış məcmusu.
İ.S.-ləri və ayrılıqda informasiya texnologiyaları onların hazırlanmasını və istismarını təmin edən proqram, texniki, linqvistik, hüquqi, təşkilati vasitələrlə yaradılır. Belə sistemlərə, texnologiyalara və təminat vasitələrinə sahiblik hüququ onların müəlliflərinə məxsusdur və müvafiq qanunlara uyğun şəkildə sertifikatlaşdırılaraq qorunur.
Jurnalistika terminləri lüğətiinformasiya təhlükəsizliyi
İnformasiya sahibinin, infrastrukturunun, istifadəçilərinin onlara ziyan vura biləcək təbii və ya süni xarakterli, təsadüfi və ya qəsdli təsirlərdən qorunması.
İ.T.-nin üç mühüm aspekti var: əlyetərlik (qısa vaxt ərzində tələb olunan informasiya resursunu və xidmətini əldə etmək imkanı); tamlıq (informasiyanın əvvəlcədən müəyyən edilmiş forma və keyfiyyətini saxlaması); konfidensiallıq (informasiyanın icazəsiz girişlərdən müdafiəsi). İ.T.-nin beynəlxalq və milli standartları mövcuddur, onun qorunması qanunlar, müvafiq dövlət orqanları və informasiya sahibləri tərəfindən təmin edilir.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğəti