Словари
Все словари
çəkişdirmək [çəkişdirməx'] feil
1. Əlləşdirmək, dartışdırmaq, yavaşca dartmaq. □ Saçını çəkişdirmək.
2. Dartmaq, çəkmək. □ Şahmar nənəsinin qolundan yapışıb, nə qədər çəkişdirdisə də qarı yerindən tərpənmədi. (B.Bayramov).
3. Dartışdırmaq. □ Uşaqlar bir-birini çəkişdirib sakitləşməyə çalışdılar. (S.Rəhimov).
çəkişmək [çəkişməx'] feil
1. Mübarizə etmək, çarpışmaq. □ Çəkişməsən bərkiməzsən. (Atalar sözü).
2. Mübahisə etmək. □ Bu arada müştərilər hərlənir, qiymət üstündə uzun-uzadı çəkişirdilər. (S.Rəhimov).
3. Mərc çəkmək. □ Firuzə cücənin cınağını götürərək Sərvnaza tərəf uzadıb: – Gəl çəkişək, – deyir. (İ.Əfəndiyev).
çəkmə1
Bax: çəkmək.
çəkmə2 [çəkmə] isim
Ayaqqabı. □ ..ayağında dizdən əsgər çəkməsi vardı. (Ə.Vəliyev).
çəkmə3 [çəkmə] isim
Dialekt. Düyüsünün suyu süzülmədən bişirilən plov; dəmyə. □ Gülsüm xala danışığı kəsib, aralığa bir süfrə saldı və üstünə bir boşqab dolu düyü çəkməsi, çörək, pendir və qatıq qoydu. (E.Sultanov).
Azərbaycan dilinin izahlı lüğətiçəkmək [çəkməx'] feil
1. Bir şeyi tutub özünə və ya başqa bir tərəfə dartmaq. □ İpi çəkmək.
2. Özünə tərəf çəkərək açmaq. □ Yazı stolunun yeşiyini çəkmək.
3. Bir şeyi başqa bir şeyin içərisindən çəkib çıxarmaq. □ Qılıncı qınından çəkmək.
4. Dartmaq, tutmaq. □ Çəkib Əmirxanın qolundan Elyar; Apardı onların üstünə sarı. (S.Vurğun).
5. Sıxmaq, dartmaq. □ Cəmil təzə atlaz köynəyi geydi və üstündən əsgər toqqasını bərk çəkdi. (Q.İlkin).
6. Özünə və ya başqasına yaxınlaşdırmaq, yaxın qoymaq. □ Nimçəni qonağa tərəf çəkmək.
7. Lazımi yerə qoymaq, yaxınlaşdırmaq. □ Stolu pəncərəyə tərəf çəkmək.
8. Qolundan və s.-dən tutaraq içəri aparmaq və ya bayıra çıxarmaq. □ Qonaqları içəri çəkmək.
9. Bir yerə və ya bir şeyin yanına aparmaq. □ Mətbəxə çəkmək.
10. Örtmək, bağlamaq, qapamaq; üstünə örtmək, salmaq. □ Pəncərəni çəkmək. Yorğanı başına çəkmək. Adyalı üstünə çəkmək.
11. Sərmək, salmaq. □ Stolun üstünə süfrə çəkmək.
12. Yemək üçün xörəyi qablara qoymaq. □ Aşı nimçəyə çəkdi.
13. Bir şeyin, adətən tütünün tüstüsünü içinə almaq və buraxmaq. □ Çubuq çəkmək.
14. Davam etmək, sürmək, vaxt aparmaq. □ İmtahan üç saat çəkdi.
15. Üyütmək, un, yarma və s. halına salmaq. □ Buğdanı çəkmək.
16. Götürmək, qaldırmaq. □ ..Veys sözünü kəsdi və membranı valın üstündən çəkmək istədi. (Ə.Əbülhəsən).
17. Vurmaq, ilişdirmək. □ Şillə çəkmək.
18. Çəkisini müəyyənləşdirmək. □ ..Götür, bir kəllə çək, görək nə qədər gələr? (C.Məmmədquluzadə).
19. Tikmək, etmək. □ Hasar çəkmək.
20. Kanal, yol və s. düzəltmək; tikmək. □ Şose yolu çəkmək.
21. Telefon, elektrik, radio və s. ilə təchiz etmək üçün müəyyən işlər görmək. □ Telefon çəkmək. İşıq çəkmək. Radio çəkmək.
22. Sürtmək, gəzdirmək, sığallamaq. □ Əlini üzünə çəkmək.
23. Rəsm etmək. □ Kənd mənzərəsi çəkmək.
24. Fotoaparatla şəkil almaq. □ Nümayişçiləri çəkmək.
25. Geymək. □ Plaşını əyninə çəkmək.
26. Rəngləmək, boyalamaq, rəng (boya) sürtmək. □ Evin səqfinə rəng çəkmək.
27. Malalamaq, suvaqlamaq. □ Mala çəkmək.
28. Məcazi mənada: cəlb etmək, həvəsləndirmək, çox maraqlandırmaq. □ Kənd mövzusu rəssamı çəkir.
29. Məcazi mənada: oxşamaq, bənzəmək. □ Ana tərəfə çəkmək.
30. Destillə yolu ilə bir maddədən başqa maddə almaq, tədqiq etmək. □ Spirt çəkmək.
Həmçinin bax:
çələng [çələnk] isim
1. Gül və ya bitkilərdən dairə şəklində hörülmüş zinət, bəzək. □ Bu yaxında bir də ora qayıdaram mən; Bəxtiyarın qəbri üstə qoyarıq çələng. (Ə.Cəmil).
2. Obrazlı təşbehlərdə ucaltmaq, yüksəltmək, vəsf etmək mənalarında işlədilir. □..Mənə bax, gözümdən qəlbimi oxu; Sevgidən başıma bir çələng toxu.. (A.Şaiq).
çəlik1 [çəlix'] isim
1. Əl ağacı, əsa. □ Çəliyini yerə o döyə-döyə; Asta addımlarla qalxır kürsüyə. (B.Vahabzadə).
2. Əkilmək üçün qısa kəsilmiş budaq; qələm.
çəlik2 [çəlix'] isim
1. Möhkəm dəmir, polad. □ Çünki sənin heykəlin nə tuncdan, nə çəlikdən; Ölməz o abidənin özün oldun memarı. (R.Rza).
2. Məcazi mənada: polad kimi, dəmir. □ Bir çəlik yaysan, əyilməzsən sən; Qalalar çöksə, sökülməzsən sən. (M.Müşfiq).